Rynek pracy wchodzi w nowy rok kalendarzowy z istotną zmianą dotyczącą zasad obliczania pracowniczego stażu pracy. Warto więc przypomnieć, na jakich zasadach dodatek stażowy przysługuje nauczycielom i jak radzić sobie z problemami praktycznymi związanymi z obliczaniem jego wysokości.
- Nauczyciele mają prawo do dodatku stażowego
- Co z dodatkiem przy zatrudnieniu w kilku placówkach?
- Czy wypłacać dodatek za czas nieobecności?
Nauczyciele mają prawo do dodatku stażowego
Wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych na podstawie przepisów ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela składa się z szeregu różnych składników, a jednym z nich jest dodatek za wysługę lat nazywany inaczej dodatkiem stażowym. Wynosi on 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy i jest wypłacany w okresach miesięcznych poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego. Oznacza to, że prawo do pierwszego dodatku powstaje po przepracowaniu 3 lat i wynosi on wówczas 3%.
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (§ 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy). Od 1 stycznia 2005 r. do okresu zatrudnienia wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia, bez względu na wymiar etatu (wcześniej były to okresy zatrudnienia co najmniej w wymiarze ½ etatu).
Polecamy: INFORLEX Oświata
Co z dodatkiem przy zatrudnieniu w kilku placówkach?
Istotnym problemem praktycznym jest wypłata dodatku stażowego nauczycielom zatrudnionym w kilku placówkach. W tym zakresie należy odróżnić dwa przypadki:
1) gdy pracując w kilku placówkach nauczyciel nie przekracza pełnego wymiaru zajęć,
2) gdy pracując w kilku placówkach nauczyciel przekracza pełny wymiar zajęć.
W pierwszym przypadku każda placówka wypłaca dodatek na podstawie zakończonych okresów zatrudnienia. W drugim, nauczyciel wybiera podstawowe miejsce pracy i to w nim jest wypłacany dodatek w pełnej wysokości, a w dodatkowym miejscu pracy trzeba wypracować staż „od nowa”. Te same okresy zatrudnienia nie podlegają podwójnemu zaliczeniu w obu szkołach.
Nauczyciel pracuje od 10 lat w szkole A w wymiarze ½ etatu. Podjął dodatkowe zatrudnienie w wymiarze ¼ etatu w szkole B. W szkole A nauczyciel otrzymuje dodatek stażowy w wysokości 10%, jednak w szkole Y nie będzie miał prawa do dodatku, bo nie posiada zakończonego, udokumentowanego okresu zatrudnienia.
Nauczyciel na udokumentowany świadectwami pracy okres zatrudnienia w wymiarze 5 lat. Podejmuje zatrudnienie w szkole A w wymiarze ½ etatu i w szkole B również w wymiarze ½ etatu. Przepracowane wcześniej 5 lat jako zakończony okres zatrudnienia będzie uwzględnione do wyliczenia dodatku stażowego w obu placówkach.
Nauczyciel pracuje w szkole A w pełnym wymiarze. Podjął dodatkowe zatrudnienie w niepełnym wymiarze w szkole B. Staż pracy uwzględniony w szkole A na podstawie zakończonych okresów zatrudnienia nie jest brany pod uwagę przy wyliczaniu dodatku stażowego w szkole B. Można powiedzieć, że ścieżka zawodowa nauczyciela rozdziela się na 2 części i w tej dodatkowej staż trzeba wypracować od nowa.
Nauczyciel posiada podstawowe miejsce zatrudnienia i dodatkowe miejsce zatrudnienia. W podstawowym miejscu ma staż pracy obliczony na 10 lat. W dodatkowym miejscu dopiero zaczyna pracę i nie wypracował jeszcze stażu, jednak trzy lata wcześniej również miał dodatkowe zatrudnienie (ponad pełny wymiar), które trwało rok. Ten rok może zostać zaliczony do stażu w obecnym dodatkowym miejscu pracy.
Podstawowa trudność to w przypadku zatrudnienia w kilku placówkach wiąże się z brakiem dostępu do informacji. Jak weryfikować okresy zatrudnienia, które należy zaliczyć do stażu pracy nauczyciela? Niestety przepisy tego nie wyjaśniają. W praktyce działania działów kadr opierają się w takich przypadkach na oświadczeniach składanych przez zainteresowanego nauczyciela.
Czy wypłacać dodatek za czas nieobecności?
Odmiennym przypadkiem jest zatrudnienie w jednej placówce na stanowiskach podlegających różnym reżimom prawnym – np. Karcie Nauczyciela i ustawie o pracownikach samorządowych albo Kodeksowi pracy. W takich sytuacjach dodatek stażowy należy obliczać i wypłacać dla każdego z nich osobno.
Anna Z. jest zatrudniona jako nauczycielka, ale dodatkowo pracuje również w niepełnym wymiarze jako pomoc nauczyciela, opiekun nocny. Podstawą tego drugiego zatrudnienia są przepisy ustawy o pracownikach samorządowych. Dla każdego z tych zatrudnień należy wypłacać odrębnie dodatek stażowy zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów, które ich dotyczą. Na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych dodatek za wieloletnią pracę przysługuje po 5 latach pracy w wysokości wynoszącej 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę, nagrody jubileuszowej i jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Ani przepisy Karty Nauczyciela, ani przepisy wykonawcze do niej niestety nie wskazują jak postępować z dodatkiem stażowym w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Takie regulacje obowiązują w odniesieniu do pracowników. W przypadku nauczycieli kwestia ta może i powinna być uregulowana w regulaminie wynagradzania, choć tego rodzaju zapisy bywają kwestionowane przez wojewodów.
art. 30, art. 33 ustawy z 26 stycznia 1983 r. – Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 986)
rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 755)