Nowa ortografia 2026: od stycznia obowiązuje 11 nowych zasad ortograficznych. Chodzi o tzw. zasady konwencjonalne (m.in. pisownię małą i wielką literą oraz łączną lub rozdzielną pisownię wyrażeń). Nie ma zmian zasad historycznych, takich jak użycie „rz”, „ch” czy „ó”. Oto lista podana na stronie PWN.
- Ortografia 2026 - zmiany
- Nowe zasady ortografii 2026
- „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”
- Nowy duży słownik ortograficzny 2026
- 11 nowych zasad w ortografii 2026
Ortografia 2026 - zmiany
Od 1 stycznia 2026 roku weszły w życie uchwalone przez Radę Języka Polskiego zmiany kilkunastu zasad pisowni, które mają uprościć i ujednolicić polską ortografię oraz zmniejszyć liczbę najczęściej popełnianych błędów. Na piątkowej [red. 16 stycznia 2026 r.] konferencji prasowej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Warszawie szczegóły reformy oraz towarzyszących jej działań edukacyjnych przedstawili wiceministra Karolina Zioło-Pużuk oraz eksperci Rady Języka Polskiego.
Rada Języka Polskiego prowadzi badania nad znajomością i spójnością zasad pisowni, analizując m.in. dyktanda, wypracowania maturalne i inne teksty użytkowe. Wnioski z tych badań okazały się jednoznaczne: część reguł – zwłaszcza wymagających specjalistycznej wiedzy gramatycznej – okazywała się zbyt skomplikowana i niespójna dla przeciętnego użytkownika języka. Uchwalone zmiany dotyczą wyłącznie tzw. zasad konwencjonalnych (m.in. pisowni małą i wielką literą oraz łącznej lub rozdzielnej pisowni wyrażeń), nie naruszają natomiast zasad historycznych, takich jak użycie „rz”, „ch” czy „ó”.
Nowe zasady ortografii 2026
Od 1 stycznia 2026 r. zaczynają obowiązywać zmiany opisane w komunikacie Rady Języka Polskiego z 10 maja 2024 r. oraz w dokumencie – „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Zmiany te obejmują m.in. ujednolicenie pisowni nazw mieszkańców miejscowości (wielka litera), wyraźniejsze uporządkowanie pisowni nazw firm i marek, a także przejrzystsze reguły pisowni łącznej i rozdzielnej w wybranych połączeniach wyrazowych. W dniu wejścia w życie nowych zasad dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” staje się jedynym ważnym źródłem norm ortograficznych i interpunkcyjnych, co oznacza odejście od wcześniejszych, rozproszonych uchwał ortograficznych.
„Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”
– 26 maja 2025 roku Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zlecił Instytutowi Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk realizację zadania pod nazwą „Zmiany zasad pisowni polskiej w 2026 roku – opracowanie dużego słownika ortograficznego języka polskiego zgodnego z nowymi zasadami pisowni i upowszechnienie informacji o zmianach w szerokich kręgach społecznych”. Decyzja ta była odpowiedzią na ogłoszone w 2024 roku przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN zmiany kilkunastu zasad pisowni oraz publikację dokumentu „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Zmiany te są wynikiem wieloletnich badań językoznawczych i szerokich konsultacji eksperckich – przekazała w trakcie konferencji ministra Karolina Zioło-Pużuk. Jak dodała, na upowszechnienie nowych zasad ministerstwo przeznaczy prawie 1,4 mln zł.
Nowy duży słownik ortograficzny 2026
Kwota 442 600 zł przeznaczona została na rok 2025 i 925 200 zł na rok 2026. Środki te umożliwiają m.in. powołanie komitetu redakcyjnego słownika i zespołu leksykografów. Efektem prac ekspertów będzie duży słownik ortograficzny obejmujący ok. 100 tys. haseł, udostępniony w formie strony internetowej, aplikacji mobilnej oraz wydania drukowanego planowanego na koniec 2026 r. Ponadto w ramach zadania realizowanego przez IJP PAN przygotowano szeroką kampanię społeczną „Ortografia 2026”, której celem jest dotarcie z informacją o zmianach do jak najszerszego grona odbiorców. Powstało m.in. 20 krótkich filmów wyjaśniających w przystępny sposób poszczególne zmiany.
Uzupełnieniem działań upowszechniających nowe zasady ortografii jest zorganizowane we współpracy z Radą Języka Polskiego spotkanie w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego z udziałem prof. Katarzyny Kłosińskiej – przewodniczącej Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, prof. Piotra Żmigrodzkiego – członka Prezydium RJP, przewodniczącego Zespołu RJP ds. Reformy Ortografii i prof. Iwony Burkackiej – członkini RJP i Zespołu ds. Reformy Ortografii.
– Wiele obowiązujących dotychczas zasad było martwych, a ortografia musi być powszechna, zautomatyzowana i zrozumiała dla użytkowników. Stąd wzięła się potrzeba wprowadzenia zmian, nad którymi pracowano właściwie od 2005 r. Jedyną w Polsce instytucją upoważnioną, z mocy ustawy, do kodyfikowania takich zmian jest Rada Języka Polskiego i to zadanie należało do nas. Dzisiejsze spotkanie finalizuje ten wieloletni proces – podsumowała przewodnicząca Rady Języka Polskiego, prof. Katarzyna Kłosińska.
11 nowych zasad w ortografii 2026
Kompletna lista zmian, które weszły w życie od 1 stycznia 2026 r.:
Załącznik nr 1 do Komunikatu Rady Języka Polskiego w sprawie zmian w ortografii od stycznia 2026 r.
Zmiany zasad pisowni polskiej, obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.
1. Pisownia wielką literą nazw mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi, np. Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin, Chochołowianin.
Dopuszczenie alternatywnego zapisu (małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw etnicznych, takich jak kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol, angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, szkop lub Szkop, makaroniarz lub Makaroniarz.
2. Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko nazw firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, ale także pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów (samochód marki Ford i pod oknem zaparkował czerwony Ford).
3. Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
4. Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi (bez względu na interpretację znaczeniową: czasownikową lub przymiotnikową), tj. zniesienie wyjątku zezwalającego na „świadomą pisownię rozdzielną”.
5. Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, bez względu na to, czy ich interpretacja jest dzierżawcza (odpowiadają na pytanie czyj?), czy też jakościowa (odpowiadają na pytanie jaki?), np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski, koncepcja kartezjańska, filozofia sokratejska, dialogi platońskie, wiersz miłoszowski.
Przymiotniki tworzone od imion (rzadziej od nazwisk) zakończone na -owy, -in(-yn), –ów będą mogły być zapisywane małą lub wielką literą, np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, poezja miłoszowa lub poezja Miłoszowa, zosina lalka lub Zosina lalka, jacków dom lub Jacków dom.
6. Wprowadzenie łącznej pisowni członu pół– w wyrażeniach:
półzabawa, półnauka;
półżartem, półserio;
półspał, półczuwał
oraz pisowni z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka (odniesionym do osoby będącej w połowie Polką, w połowie Francuzką).
7. Dopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razem, trzech wersji pisowni:
– z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;
– z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;
– rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.
8. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:
a) w nazwach komet wprowadzenie zapisu wszystkich członów wielką literą, np. Kometa Halleya, Kometa Enckego;
b) wycofany na mocy decyzji Rady Języka Polskiego z dn. 27 października 2025 r.*
c) w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz itp. (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica), np.
ulica Józefa Piłsudskiego, Aleja Róż, Brama Warszawska, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ, Most Poniatowskiego, Pomnik Ofiar Getta, Cmentarz Rakowicki;
d) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, np.
Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Charlie, Apteka pod Orłem, Bar Flisak, Hotel pod Różą, Hotel Campanile, Restauracja pod Żaglami, Winiarnia Bachus, Zajazd u Kmicica, Pierogarnia Krakowiacy, Pizzeria Napoli, Trattoria Santa Lucia, Restauracja Veganic, Teatr Rozmaitości, Teatr Wielki;
e) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia) w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, np.
Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej, Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Nagroda Templetona, Nagroda Kioto, Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Nagroda Literacka Gdynia, Śląska Nagroda Jakości, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Nagroda Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.
9. W zakresie pisowni prefiksów:
a) uzupełnienie reguły ogólnej: W języku polskim przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, po przedrostku stawia się łącznik, np. super-Europejczyk;
b) dopuszczenie rozdzielnej pisowni z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstek takich jak super-, ekstra-, eko-, wege-, mini-, maksi, midi-, mega-, makro-, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np.
miniwieża lub mini wieża, bo jest możliwe: wieża (w rozmiarze) mini;
superpomysł lub super pomysł, bo jest możliwe: pomysł super;
ekstrazarobki lub ekstra zarobki, bo jest możliwe: zarobki ekstra;
ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.
10. Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą, np.
nibyartysta, nibygotyk, nibyludowy, nibyorientalny, nibyromantycznie;
nibybłona, nibyjagoda, nibykłos, nibyliść, nibynóżki, nibytorebka;
quasiopiekun, quasinauka, quasipostępowy, quasiromantycznie,
przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np.
niby-Polak, quasi-Anglia.
11. Wprowadzenie łącznej pisowni nie– z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym, np.
nieadekwatny, nieautorski, niebanalny, nieczęsty, nieżyciowy;
niemiły, niemilszy, nienajmilszy;
nieadekwatnie, niebanalnie, nieczęsto, nieżyciowo;
nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej, nienajstaranniej.
Źródło: https://rjp.pan.pl/ (Komunikat Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z 10 maja 2024 r. wraz ze zmianami z 7 listopada 2025 r.)