Wynagrodzenie nauczyciela to nie tylko wynagrodzenie zasadnicze. Towarzyszy mu szereg dodatków, do których nauczyciele mogą nabyć prawo po spełnieniu wymaganych w przepisach warunków. Komu przysługuje dodatek stażowy, motywacyjny, funkcyjny i za warunki pracy?
- Dodatek stażowy dla nauczyciela
- Dodatek motywacyjny dla nauczyciela
- Dodatek funkcyjny dla nauczyciela
- Dodatek za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach
Wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych na podstawie przepisów ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela co do zasady składa się z:
1) wynagrodzenia zasadniczego;
2) dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz za warunki pracy;
3) wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw;
4) nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, świadczenia na start i dodatku wiejskiego.
Dodatek stażowy dla nauczyciela
Dodatek stażowy wynosi 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy i jest wypłacany w okresach miesięcznych poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego. Oznacza to, że prawo do pierwszego dodatku powstaje po przepracowaniu 3 lat i wynosi on wówczas 3%.
Do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (§ 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy). Od 1 stycznia 2005 r. do okresu zatrudnienia wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia, bez względu na wymiar etatu (wcześniej były to okresy zatrudnienia co najmniej w wymiarze ½ etatu).
Dodatek motywacyjny dla nauczyciela
Jego wypłata jest najsilniej powiązana z regulaminem wynagradzania. Może być określany procentowo, kwotowo, czy poprzez określenie przedziału kwot. Przyznaje go dyrektor. Nie ma podstaw do odebrania dodatku za okres, na który został przyznany, chyba że przepisy lub zapisy regulaminu wynagradzania przewidują taką możliwość. Na przykład, nauczyciel zostanie zawieszony w pełnieniu obowiązków albo rozpocznie korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia. Błędy czy pogorszenie pracy nie mogą być uzasadnieniem do odebrania dodatku, bo co do zasady podstawą jego przyznania jest praca z okresu przeszłego.
Nie ma podstaw do przyznania dodatku motywacyjnego od razu po zatrudnieniu – takie działanie to błąd, bo nauczyciel nie miał jeszcze możliwości spełnienia kryteriów przewidzianych w regulaminie. Dodatek przysługuje za czas urlopu, jeśli został na ten czas przyznany, np. dyrektor przyznał go na okres do końca sierpnia.
Za samo wypełnianie podstawowych zadań i obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie zasadnicze. W każdym z podpunktów § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416) legislator posłużył się pojęciem wyraźnie wskazującym, iż wynagrodzenia w formie dodatku motywacyjnego jest praca szczególnie odróżniająca się i wyróżniająca się pozytywnie na tle standardowego wykonywania obowiązków nauczycielskich. Pojęciami i zwrotami tymi są: osiągnięcia, innowacje, zaangażowanie, szczególnie efektywne wypełnianie zadań i obowiązków.
Wyrok NSA z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3357/21
Dodatek funkcyjny dla nauczyciela
Prawo do niego przysługuje na podstawie przepisów rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy. Do uzyskania go uprawnieni są nauczyciele, którym powierzono:
- stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela, zwanej dalej "szkołą", albo inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły;
- sprawowanie funkcji:
- wychowawcy klasy,
- doradcy metodycznego lub nauczyciela-konsultanta,
- mentora,
- nauczyciela opiekującego się oddziałem przedszkolnym.
Minimalna wysokość dodatku za wychowawstwo to 300 zł (art. 34a Karty Nauczyciela). Organ prowadzący może określić go w wyższej wysokości., co w praktyce zdarza się rzadko. Co istotne, stawka ta nie jest stosowana w odniesieniu do nauczycieli przedszkoli (tam nie ma funkcji wychowawcy, a jest nauczyciel opiekujący się). Funkcję powierza nauczycielowi dyrektor. Jeżeli powierzenie funkcji ma miejsce od 1 dnia miesiąca, to za ten miesiąc dodatek już przysługuje. Jeżeli jednak ma miejsce w trakcie miesiąca, dodatek będzie przysługiwał od następnego miesiąca. Te same zasady dotyczą odwołania z funkcji.
Zasady postępowania z dodatkiem w czasie nieobecności powinien określać regulamin wynagradzania. Dodatek ten jest uwzględniany przy obliczaniu w wynagrodzenia za urlop, ale jeśli okres pełnienia funkcji jest krótszy niż rok szkolny, to należy uwzględnić go proporcjonalnie.
Polecamy: INFORLEX Oświata
Dodatek za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach
Nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach przysługuje z tego tytułu dodatek za warunki pracy. Warunki uznawane za trudne i uciążliwe zostały określone w rozporządzeniu płacowym. Wysokość i zasady przyznawania tych dodatków należy określić w regulaminach wynagradzania. Nauczyciel może otrzymywać dwa dodatki jednocześnie, jeśli pracuje w warunkach trudnych i uciążliwych jednocześnie. Za niezgodne z prawem są uznawane regulacje przewidujące wypłatę dodatków tylko za godziny przepracowane przez nauczyciela w warunkach trudnych i/lub uciążliwych!
Dodatek za warunki pracy przysługuje nauczycielom, którzy wykonują pracę w warunkach wskazanych w § 8 i § 9 rozporządzenia z 31.01.2005 r. bez względu na ilość godzin w nich przepracowanych. A zatem, jako działanie naruszające prawo, należy ocenić zabieg legislacyjny polegający na uzależnieniu w regulaminie wynagradzania nauczycieli przyznania dodatku za warunki pracy od ilości godzin przepracowanych w tych warunkach, a także od części przepracowanego w takich warunkach obowiązkowego wymiaru zajęć.
rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z 20 marca 2014 r. (KN-I.4131.1.135.2014.16)
art. 30, art. 33. art. 34. art. 34a ustawy z 26 stycznia 1983 r. – Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 986)
rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 755)