Nauczyciele mają prawo do dwóch dodatkowych świadczeń związanych z wypoczynkiem. Regulamin nie może ich tego prawa pozbawić

• Nauczyciele mają prawo do świadczeń związanych z wypoczynkiem
• Praw pracowników nie można ograniczyć w regulaminie

Nauczyciele mają prawo do świadczeń związanych z wypoczynkiem

Czy nauczyciele mają prawo do wczasów pod gruszą? To pytanie od pewnego czasu jest jednym z najczęściej pojawiających się w przestrzeni publicznej w okresie okołowakacyjnym. Co ciekawe, obowiązujące w tym zakresie przepisy w ostatnim czasie się nie zmieniły, a kontrowersje, które się w tym zakresie pojawiły są w największym stopniu efektem tego, że przez długi czas postępowano w tym zakresie kierując się nie tyle obowiązującymi przepisami, co zwyczajem. Najczęściej używanym w tym zakresie argumentem było bowiem stwierdzenie, że „tak zawsze było”.
I faktycznie, przez wiele lat w większości placówek oświatowych przyjmowano, że skoro nauczyciele mają prawo do świadczenia urlopowego, to nie należy wypłacać im wczasów pod gruszą. Dzięki takiemu podejściu w kasie funduszu pozostawało więcej środków, które mogły zostać przeznaczone na wypłatę świadczeń dla pozostałych osób uprawnionych. Dopiero od niedawna zaczęto zwracać uwagę na to, że takie postępowanie jest niezgodne z obowiązującymi przepisami i należy je skorygować, a nauczyciele zaczęli domagać się realizacji przysługujących im praw.

Praw pracowników nie można ograniczyć w regulaminie

Przypomnijmy, że nauczycielom z odpisu na ZFŚS jest wypłacane do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego (art. 53 ust. 1a ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela). Co istotne, choć ma ono związek z ZFŚS i jest finansowane z pochodzących z niego środków, to jednak ani prawo do niego, ani jego wysokość nie są uzależnione od sytuacji życiowej i materialnej nauczyciela, a każdy nauczyciel ma prawo otrzymać je w takiej samej wysokości. Z kolei świadczenie nazywane potocznie wczasami pod gruszą to świadczenie, do którego osoby uprawnione do korzystania z ZFŚS mają prawo na ogólnych zasadach, czyli przy uwzględnieniu kryterium socjalnego. Nie każdy pracodawca, który tworzy fundusz, musi je wypłacać. Jeśli jednak zostanie ono przewidziane w zapisach regulaminu, to każda osoba uprawniona do korzystania z jego środków, czyli pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści - byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie takie prawo, może się o nie ubiegać. W takim przypadku, inaczej niż w zakresie świadczenia urlopowego, wypłata jest uzależniona od spełnienia kryterium socjalnego, na które składa się sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracownika. Innymi słowy, im trudniejsza sytuacja pracownika, tym większą pomoc powinien on otrzymać ze środków tego funduszu. Warunek ten dotyczy również nauczycieli. Na zakończenie trzeba podkreślić, że jakiekolwiek próby wykluczenia nauczycieli w tym zakresie z grupy osób uprawnionych należy uznać za sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Dotyczy to również tych przypadków, w których pracodawca w zapisach regulaminu zawarł zastrzeżenie, na mocy którego ta grupa pracowników zostaje wykluczona z grona uprawnionych. Bo choć faktycznie, ustawodawca przewidział, że pracodawca określa w regulaminie zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania jego środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej, to jednak nie upoważnił go do ustanawiania ograniczeń w grupie osób uprawnionych do korzystania z niego.