Uczniowie mogą zwolnić się z lekcji, a nauczyciele nie mogą im odmówić

• Uczniów należy zwolnić z lekcji
• Potrzebne są jasne zasady postępowania
• Zmiany dotyczące religii budzą wiele emocji

Uczniów należy zwolnić z lekcji

Choć w ostatnim czasie nieco mniej mówiło się o organizacji lekcji religii w szkołach, to temat ten bez wątpienia lada dzień powróci za sprawą zbliżającej się Wielkanocy i związanych z nią rekolekcji. Są one organizowane co rok przed świętami Wielkiej Nocy, a ich celem jest duchowe przygotowanie do tego wydarzenia. Nie ma jednego odgórnie narzuconego terminu, w którym spotkania te są przeprowadzane, jednak biorąc pod uwagę termin, w którym będą obchodzone święta w 2026 r., w większości przypadków będą się one odbywały około połowy marca. Jak wynika z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej. Przepis ten stosuje się również odpowiednio do rekolekcji organizowanych w innym terminie. O terminie rekolekcji dyrektor szkoły powinien być powiadomiony przez organizujących rekolekcje na co najmniej miesiąc przed terminem rozpoczęcia rekolekcji, a jeżeli na terenie szkoły jest prowadzona nauka religii więcej niż jednego kościoła lub innego związku wyznaniowego, powinny one dążyć do ustalenia wspólnego terminu rekolekcji.

Potrzebne są jasne zasady postępowania

Choć rekolekcje organizowane są przez parafie, a udział szkół w tym wydarzeniu powinien ograniczyć się do tego, że zwalniają one uczniów z zajęć, aby umożliwić im uczestniczenie w tych spotkaniach, to w praktyce często wygląda to inaczej. W wielu placówkach w terminie rekolekcji zajęcia edukacyjne nie odbywają się zgodnie z planem, a uczniowie, którzy nie uczęszczają na religię spędzają ten czas na innych aktywnościach, np. na świetlicy. Natomiast nauczyciele często towarzyszą uczniom podczas wyjścia do kościoła. Taka organizacja tych dni spotyka się ze sprzeciwem zarówno ze strony nauczycieli, którzy często nie chcą uczestniczyć w tego rodzaju wydarzeniach religijnych, jaki rodziców uczniów nieuczestniczących w lekcjach religii, które w tym okresie nie mogą uczestniczyć w planowych zajęciach. To dlatego coraz częściej słychać głosy, że niezbędne jest ustalenie w tym zakresie jasnych zasad postępowania. O to może jednak być trudno, biorąc pod uwagę fakt, z jak dużym sprzeciwem spotkało się nie tak dawno wprowadzenie zmian dotyczących liczby godzin religii w szkołach oraz ich organizacji

Zmiany dotyczące religii budzą wiele emocji

Przypomnijmy, że zgodnie od roku szkolnego 2025/2026 religia i etyka są nauczane w szkołach w wymiarze 1 godziny tygodniowo. Dodatkowo zajęcia te mają być planowane bezpośrednio przed lub po obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, jednak w przypadku, gdy w oddziale szkoły podstawowej, według stanu na dzień 15 września danego roku szkolnego, wszyscy uczniowie uczęszczają na lekcje religii lub etyki, możliwe jest odstąpienie od tej zasady. Zmianą, która wzbudziła wiele kontrowersji jest również obowiązująca już od roku szkolnego 2024/2025 zasada, zgodnie z którą oceny klasyfikacyjne z religii i etyki nie są wliczane do średniej rocznych i końcowych ocen klasyfikacyjnych. Grupa posłów zaskarżyła znowelizowane w tym zakresie przepisy do Trybunału Konstytucyjnego wskazując m.in., że ta zmiana ma bezpośredni wpływ na postrzeganie znaczenia lekcji religii przez dzieci i młodzież, a nieuznawanie oceny powoduje, że uczniowie zniechęcają się do uczestniczenia w zajęciach. Podnoszono również, że nowelizacji dokonano bez porozumienia z władzą kościelną. W dniu 22 maja 2025 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wyłączające ocenę z religii ze średniej ocen są niezgodne z konstytucją (sygn. akt U 11/24). W konsekwencji tego wyroku do szkół zaczęły trafiać pisma od rodziców uczniów, w których żądali oni uwzględnienia ocen z tych przedmiotów przy obliczaniu średniej decydującej o wyróżnieniu uczniów. W odpowiedzi na sygnały dotyczące tego rodzaju działań MEN w dniu 11 czerwca 2025 roku wydało komunikat o niewliczaniu ocen z religii i etyki do średniej ocen.|