Kwiecień jest Światowym Miesiącem Autyzmu. Symbolem autyzmu oraz innych neuroróżnorodności jest tęczowy znak nieskończoności a także kolor niebieski. Miesiąc ten zaczyna się 2 kwietnia Dniem Świadomości Autyzmu.
- Czym jest spektrum autyzmu/Zespół Aspergera
- Podstawowe odmienności dzieci w spektrum autyzmu
- Spektrum autyzmu a intelekt
- Uczeń z ASD w szkole średniej
Czym jest spektrum autyzmu/Zespół Aspergera
Spektrum autyzmu (ASD) nie jest chorobą a innym sposobem rozwoju wpływającym na codzienne życie oraz patrzenie na świat. Mózg osoby autystycznej funkcjonuje i rozwija się w inny sposób. ASD ma głównie podłoże genetyczne i jest diagnozowane na całe życie. Określenie spektrum wskazuje, że ASD nie jest jednolity, a tak naprawdę każda osoba funkcjonuje na swój sposób i jest indywidualnością. Diagnoza w zależności od płci i nasilenia objawów stawiana jest albo we wczesnym dzieciństwie albo nawet w później dorosłości. ASD diagnozuje się u około 1 % dzieci w Europie, w chłopców 3-4 razy częściej niż u dziewczynek, które mogą swoje rozpoznania otrzymać jako nastolatki albo jako dorosłe kobiety.
W ramach spektrum autyzmu zawiera się Zespół Aspergera. Dzieci u których zdiagnozowano Zespół Aspergera są określane potocznie niezbyt fortunnie jako wysokofunkcjonujące głównie dlatego, że po nich nie widać neuroróżnorodności.
Podstawowe odmienności dzieci w spektrum autyzmu
Istnieje grupa cech najczęściej występująca u dzieci z ASD, ale to nie znaczy że u każdego z nich się objawiają. Dodatkowo mogą one występować z różnym nasileniem.
- problemy z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji społecznych np. brak kontaktu wzrokowego z rozmówcą,
- powtarzalne, schematyczne wzorce zachowań np. ścisłe trzymanie się planu dnia,
- niszowe zainteresowanie przy bardzo szczegółowym zgłębieniu tematu,
- nietypowe odbieranie bodźców np. nadwrażliwość na dźwięk, niewrażliwość na niższą temperaturę,
- potrzeba dania upust emocjom np. poprzez powtarzalne ruchy,
- przebodźcowanie – zmęczenie nadmiarem informacji i zdarzeń dziejących się wokoło,
- wybiórczość pokarmowa,
Spektrum autyzmu a intelekt
Większość osób z ASD funkcjonuje w normie intelektualnej, a więc ma możliwość nauki w szkołach średnich dostępnych dla każdego ucznia. Część autystów ma inteligencję ponadprzeciętną, a niektórzy są wybitnie uzdolnieni np. dysponują fenomenalną pamięcią z określonych dziedzin czy zdolnościami matematycznymi. Przykładem takiej osoby jest postać Raymonda Babbita grana przez Dustina Hoffmana w filmie „Rain Man.”
Uczeń z ASD w szkole średniej
Uczeń z ASD może starać się o uzyskanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na III etap edukacji, co umożliwi mu staranie się o przyjęcie do klasy integracyjnej. Jest ona przede wszystkim mniejsza - 20 osób, w tym 5 dzieci z orzeczeniem, ponadto takich uczniów wspiera nauczyciel wspomagający proces kształcenia. Już mniejsza grupa oraz dedykowana pomoc może być wsparciem dla dziecka w spektrum autyzmu w szczególności z Zespołem Aspergera. Dodatkowo w takiej klasie są uwzględniane zapisy wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, np. w zakresie sposobu komunikacji zadań do wykonania czy motywowania w działaniu. Szkoły z klasami integracyjnymi są bardziej przyjazne pod względem przestrzeni, mają cichsze dzwonki, pokój wyciszeń. Są w nich akceptowane słuchawki wygłuszające czy potrzeba nagłego wyjścia z lekcji, a także uwzględniane i promowane wąskie zainteresowania ucznia. W takich placówkach jest wzmocniona kadra psychologiczno-pedagogiczna, która prowadzi trening umiejętności społecznych, zajęcia rewalidacyjnej czy biofeedback. Stawia się na wzajemną integrację, szacunek i wsparcie. Klasy integracyjne stanowią miejsce gdzie może się odnaleźć uczeń z Zespołem Aspergera.
Należy pamiętać, że spektrum autyzmu często współwystępuje z ADHD (zespól nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi), a także z zaburzeniami lękowymi, sensorycznymi, obsesyjno-kompulsyjnymi oraz depresją.