Mimo, że większość ósmoklasistów chce się dalej kształcić w szkołach średnich ogólnokształcących istnieją inne możliwości dalszej edukacji, która jest obowiązkowa do 18 roku życia. Kształcenie zawodowe odbywa się w trzyletnich szkołach branżowych I stopnia i pięcioletnich technikach.
Doradca zawodowy
W przypadku wybrania tego rodzaju ścieżki edukacyjnej nieodzowny wydaje się kontakt z doradcą zawodowym nie tylko w swojej szkole podstawowej, ale w punktach doradztwa dedykowanym ósmoklasistom organizowanych przez gminy. Doradca zawodowy wskaże mocne strony ucznia, jego umiejętności, predyspozycje i zainteresowania, wesprze w wyszukiwaniu informacji o ofercie edukacyjnej i zawodzie, pomoże w tworzeniu planu działania np. jeśli nastolatek jest zainteresowany dalszą edukacją za granicą.
W szkołach zawodowych tworzy się również klasy integracyjnej oraz wielozawodowe. Technika organizują klasy dwujęzyczne. Tak jak licea proponują zajęcia specjalistyczne (TUS, rewalidacyjne, dydaktyczno-wyrównawcze), udział w projektach edukacyjnych w tym wyjazdy zagraniczne. Nawiązują współpracę z różnymi organizacjami kulturalnymi, organizują aktywności społeczne i sportowe.
Zespoły szkół zawodowych
Czasem szkoły zawodowe łączą–się w zespoły szkół o zbliżonym profilu np. gastronomiczne co daje wzajemne wsparcie i wymianę umiejętności. I tak w zespole szkól gastronomicznym w centrum Warszawy przy ul. Poznańskiej w technikum są klasy o profilu technik żywienia i usług gastronomicznych oraz hotelarstwa, a szkole branżowej kucharz i cukiernik Ich efektem jest funkcjonująca od kilkudziesięciu lat stołówka w której każdy może zjeść zdrowo skomponowane, różnorodne, przygotowane i podane przez uczniów potrawy. To-standard restauracyjny w cenie baru ze średniej półki.
Szkoły branżowe
Po ukończeniu szkoły branżowej I stopnia uczeń uzyskuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w wybranym zawodzie po zdaniu egzaminu. Po tej szkole nastolatek może kontynuować naukę w trzyletnim liceum ogólnokształcącym albo dwuletniej branżowej szkole II stopnia.
Przykładowe zawody: magazynier, sprzedawca, fryzjer, mechanik, kelner
Technika
Uczeń technikum zdaje egzamin zawodowy i maturę po której może się starać o przejęcie na studia wyższe. Wybór szkoły policealnej wymaga tylko skończenia szkoły. Ilość punktów warunkująca przejęcia do technikum którego ukończenie pozwala wykonywać ceniony zawód czasem jest równa progom punktowym dostania się do dobrego liceum ogólnokształcącego. W przypadku klas dwujęzycznych odbywają się testy kompetencji językowych po egzaminach ósmoklasisty.
Przykładowe zawody: technik informatyk, programista, spedytor, grafiki i poligrafii cyfrowej, księgarstwa, reklamy, ekonomista, logistyk, handlowiec, ogrodnik, weterynarii, stylista, elektryk, automatyk, geodeta, energetyk