Wycieczki i czas pracy nauczycieli. Będzie eskalacja problemu? Prezydent podpisał ustawę, przepisy wejdą w życie 1 marca 2027 roku

REKLAMA
REKLAMA
Prezydent podpisał ustawę, której przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Wprowadzą zmiany w Prawie oświatowym i Karcie Nauczyciela. Jednym z efektów zmian będą nowe zadania do zrealizowania przez nauczycieli.
- Wycieczki szkolne pełne kontrowersji
- Rozliczanie czasy pracy nauczycieli wciąż jest problematyczne
- Sąd Najwyższy jasno wypowiedział się w sprawie nadgodzin
- Prace trwały, ale zmian w przepisach nie ma
- Prezydent podpisał ustawę, przepisy wejdą w życie 1 marca 2027 roku
- Będą pieniądze, ale na co konkretnie?
Wycieczki szkolne pełne kontrowersji
Problem rozliczania czasu pracy nauczycieli i wynagradzania ich za pracę w godzinach nadliczbowych, w tym w szczególności za czas udziału w wycieczkach szkolnych od lat powraca jak bumerang. Z jego eskalacją mieliśmy do czynienia w drugiej połowie 2024 roku, gdy ogłoszono pierwszą edycję programu Podróże z klasą, okazał się być ogromnym sukcesem, a w ramach którego wiele szkół podstawowych i ponadpodstawowych pozyskało środki finansowe na organizację wycieczek. To wtedy nauczyciele i zrzeszające ich organizacje związkowe zaczęli głośniej niż wcześniej protestować przeciwko działaniom Ministerstwa Edukacji Narodowej, które w ich ocenie lekceważyło sygnalizowany od wielu lat problem braku jasnych regulacji, które uwzględniałyby zasady dotyczące rozliczania ich czasu pracy m.in. w czasie ich udziału w tego rodzaju inicjatywach. Do MEN trafiła wówczas interpelację nr 3377, w której jednym z zadanych pytań było Czy jest uregulowana sprawa wynagrodzeń dla nauczycieli za opiekowanie się dziećmi podczas tych wyjazdów? Co innego wyjechać na jednodniową wyprawę, a co innego przyjąć na siebie odpowiedzialność przez 5 dni. Niestety, odpowiedź, której udzielono, rozczarowała zainteresowanych.
REKLAMA
REKLAMA
POLECAMY: Kalendarz książkowy 2027
Rozliczanie czasy pracy nauczycieli wciąż jest problematyczne
Przypomnijmy, że na podstawie art. 42 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. W ramach tego czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel ma obowiązek realizować:
1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w określonym wymiarze;
2) inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów;
3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.|
Opierając się właśnie na tej regulacji, w odpowiedzi na interpelację wskazano m.in., że wycieczki szkolne lub inne tego rodzaju aktywności są zajęciami wynikającymi z zadań statutowych szkoły. W konsekwencji, podpisanie przez dyrektora szkoły karty wycieczki jest równorzędne z wydaniem polecenia służbowego, a nauczyciel oddelegowany do uczestniczenia w niej wykonuje pracę w ramach obowiązującego go czasu pracy, zamiast uczestniczyć w lekcjach i realizować godziny ponadwymiarowe.
Sąd Najwyższy jasno wypowiedział się w sprawie nadgodzin
Kolejnym ważnym momentem w dyskusji o czasie pracy nauczycieli było wydanie uchwały 7 sędziów IPiUS SN z 26 lutego 2025 r. (sygn. akt III PZP 3/24), w której wskazano, że praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy wynikające z art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. To wtedy organizacje związkowe zaczęły zachęcać nauczycieli do żądania rozliczania czasu pracy zgodnie z tymi zasadami. Problemem było i jest jednak to, że powszechnie obowiązujące w tym zakresie regulacje się nie zmieniły, a w większości przypadków by do takiego rozliczenia w praktyce doszło, konieczne było wystąpienie z roszczeniami na drogę sądową.
REKLAMA
Prace trwały, ale zmian w przepisach nie ma
Bez wątpienia jednak uchwała SN była jakimś impulsem do działania, a na początku 2026 r. informowaliśmy, że trwają rozmowy dotyczące zmian w przepisach w zakresie rozliczania czasu pracy nauczycieli, w tym wynagradzania ich za pracę w godzinach nadliczbowych, które miały stanowić element szerszych zmian dotyczących organizacji czasu pracy nauczycieli. Wśród propozycji możliwych do zastosowania rozwiązań znalazł się wówczas specjalny dodatek, który stanowiłby rekompensatę za dodatkowe godziny wypracowane przez nauczycieli m.in. podczas wycieczek szkolnych. Choć nie były jeszcze wówczas znane szczegóły tego rozwiązania, to wstępnie zaproponowano, aby wysokość dodatku była uzależniona do czasu trwania wycieczki i niezależna od rozliczenia godzin nadliczbowych. Taka propozycja nie spotkała się z pozytywnym przyjęciem Związku Nauczycielstwa Polskiego.
Niestety do dziś nie możemy poinformować o tym, że zanosi się na rozwiązanie problemu, bo sprawa wydaje się tkwić w miejscu, a w przestrzeni publicznej nie mówi się zbyt wiele o realnych do zrealizowania planach wprowadzenia w omawianym zakresie akceptowalnych przez środowisko nauczycielskie rozwiązań.
Prezydent podpisał ustawę, przepisy wejdą w życie 1 marca 2027 roku
Tymczasem zanosi się w tym zakresie na kolejne problemy. Prezydent RP podpisał bowiem ustawę z 2 października 2026 r. zmieniającą niektóre ustawy w celu wychowania patriotycznego. Wśród aktów prawnych, w których wprowadziła ona zmiany znalazły się m.in. Prawo oświatowe i Karta Nauczyciela. Na czym one polegają? Zmieniono preambułę Prawa oświatowego – została ona rozszerzona o stwierdzenie, że kształcenie i wychowanie służą rozwijaniu u młodzieży postaw patriotycznych. Rozszerzono katalog zadań realizowanych przez system oświaty, a już od 1 marca 2027 roku szkoły będą miały obowiązek organizowania wycieczek i wyjść do miejsc pamięci narodowej. Jedna wycieczka w czasie cyklu nauczania będzie stanowiła minimum, które będzie musiało zostać zrealizowane przez szkołę. Jak bowiem będzie wynikało z art. 28c Prawa oświatowego:
1. Szkoła podstawowa i szkoła ponadpodstawowa są obowiązane do zorganizowania uczniom przynajmniej raz w cyklu kształcenia wyjścia lub wycieczki, których celem byłoby odwiedzenie lokalnego miejsca pamięci, miejsca związanego z polskimi tradycjami wolnościowymi lub materialnym i niematerialnym dziedzictwem narodowym, jednostki wojskowej lub przedsiębiorstwa.
Będą pieniądze, ale na co konkretnie?
W drodze rozporządzeń minister obrony narodowej i minister gospodarki w porozumieniu z ministrem ds. edukacji określą wykaz jednostek wojskowych i kategorie przedsiębiorstw, do których mogą być organizowane wyjścia lub wycieczki, a Rada Ministrów ustanowi program rządowy dotyczący dofinansowania tych wyjść lub wycieczek oraz określi zasady naboru.
Jak wyraźnie widać, pomimo nierozwiązania problemu dotyczącego rozliczania czasu pracy nauczycieli, zostanie ustanowiony kolejny program rządowy dotyczący dofinansowania wyjść i wycieczek, w których będzie oczekiwany udział nauczycieli. I choć na jego realizację przewidziano środki finansowe, to z dużym prawdopodobieństwem, analogicznie jak w przypadku programu Podróże z klasą, nie zostaną one przeznaczone na wynagrodzenie nauczycieli, którzy będą w nim uczestniczyli.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA




