Edukacja zdrowotna 2025 w szkołach. Czy to przedmiot obowiązkowy, czego uczą i do kiedy trzeba zapisać dziecko?

• Ponad dwie trzecie etatów już obsadzonych
• Co mówią eksperci?
• Kampania "Nie wypisuj – wspieraj"
• Dlaczego te dane są ważne?
• Wnioski

Od 1 września 2025 r. w polskich szkołach pojawi się nowy przedmiot, Edukacja Zdrowotna. Zgodnie z rozporządzeniem ministerstwa wprowadza go do podstawy programowej jako następczynię zajęć "Wychowanie do życia w rodzinie". Nowy przedmiot będzie prowadzony w klasach IV–VIII szkół podstawowych oraz w klasach I–III szkół ponadpodstawowych.

Zajęcia mają trwać godzinę tygodniowo, nie będą oceniane a rodzice mogą z nich wypisać swoje dzieci do 25 września. Program obejmuje jedenaście bloków tematycznych. Od wartości i postaw, przez zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne, aktywność fizyczną i odżywianie, po zdrowie seksualne, zdrowie środowiskowe, bezpieczeństwo w sieci, dojrzewanie (w szkołach podstawowych) oraz system ochrony zdrowia (w szkołach ponadpodstawowych). Ośrodek Rozwoju Edukacji podkreśla:

Celem przedmiotu jest wyposażenie dzieci i młodzieży w rzetelną wiedzę i postawy umożliwiające dbanie o zdrowie własne i innych, rozwijanie umiejętności komunikacji, empatii i odpowiedzialności oraz profilaktyka zagrożeń, od chorób i uzależnień po dezinformację.

Ponad dwie trzecie etatów już obsadzonych

Fundacja GrowSPACE zebrała w sierpniu 2025 r. dane z 90,43 proc. jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów i miast na prawach powiatu). Na podstawie odpowiedzi fundacja oszacowała planowaną liczbę etatów dla nauczycieli Edukacji Zdrowotnej i stopień ich obsadzenia na kilka dni przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Dane pokazują, że jeszcze przed pierwszym dzwonkiem udało się obsadzić prawie 68 proc. przewidzianych etatów. Autorzy raportu zauważają, że ponad 90 proc. samorządów skutecznie przygotowało szkoły do wprowadzenia nowego przedmiotu, a poważne problemy kadrowe dotyczą 175 gmin, w których nie ma żadnego nauczyciela Edukacji Zdrowotnej. Z kolei 1412 gmin w pełni obsadziło wszystkie zaplanowane etaty, co oznacza, że w tych jednostkach żaden uczeń nie powinien zostać bez zajęć.

To ogromna liczba, która pokazuje, że polski system szkolnictwa jest przygotowany do prowadzenia zajęć z edukacji zdrowotnej. Nauczyciele i nauczycielki są gotowi, aby nauczać młodych ludzi wiedzy o zdrowiu, a szkoły są odpowiednim miejscem to tego, aby skutecznie promować postawy prozdrowotne, zdrowy styl życia czy pomoc przedpsychologiczną - mówi Dominik Kuc z Fundacji GrowSPACE, która zaprezentowała dane.

Różnice między szkołami i regionami

Raport zwraca uwagę na znaczące rozbieżności w obsadzeniu etatów pomiędzy typami szkół i województwami. W szkołach podstawowych obsadzono średnio 75,2 proc. etatów, natomiast w szkołach ponadpodstawowych (liceach, technikach i szkołach branżowych) tylko 41,04 proc.

Jeżeli chodzi o województwa, najlepszą sytuacją kadrową mogą pochwalić się regiony:

Największe braki występują natomiast w województwach:

Fundacja określa gminy bez zatrudnionych nauczycieli Edukacji Zdrowotnej mianem "białych plam". Nierówne rozmieszczenie kadr sugeruje, że w niektórych regionach uczniowie mogą mieć utrudniony dostęp do przedmiotu i konieczne będzie szybkie uzupełnianie braków, zwłaszcza w szkołach ponadpodstawowych.

Co mówią eksperci?

Zdaniem Dominika Kuca z Fundacji GrowSPACE wstępne wyniki pokazują, że polski system oświaty jest gotów na wprowadzenie nowego przedmiotu.

Nauczyciele i nauczycielki są przygotowani, aby przekazywać młodym ludziom wiedzę o zdrowiu, a szkoły są właściwym miejscem do promowania zdrowego stylu życia oraz pierwszej pomocy psychologicznej – komentuje Kuc w informacji prasowej.

Z kolei Jan Pieniążek, ekspert fundacji, zaznacza:

Edukacja zdrowotna nie jest i nie powinna być dodatkiem, a realną inwestycją w zdrowie psychiczne, fizyczne i wiedzę młodych ludzi. W perspektywie powinniśmy dążyć do zmian w przepisach tak, aby Edukacja Zdrowotna była obowiązkowym elementem planu lekcji dziecka - bo jest to wiedza, która towarzyszy nam całe życie. Wiedza, w której nie ma miejsca na nic innego, niż fakty naukowe.

Nina Sługocka, koordynatorka projektów zdrowotnych w fundacji, podkreśla, że nastolatki są szczególnie narażone na zachowania ryzykowne.

Edukacja zdrowotna w szkołach to konieczność i odpowiedź na realne potrzeby. To nie dodatek do planu lekcji, ale fundament przygotowania młodych ludzi do życia w świecie pełnym wyzwań. Uczy, jak dbać o własne ciało i psychikę, pomaga rozpoznawać ryzyka i wzmacnia kompetencje niezbędne w dorosłości. W okresie dojrzewania młodzież jest szczególnie narażona na zachowania ryzykowne, dlatego edukacja zdrowotna powinna kształtować postawy profilaktyczne i dawać narzędzia do świadomego wyboru bezpiecznych rozwiązań.

Kampania "Nie wypisuj – wspieraj"

Wraz z publikacją pierwszych danych Fundacja GrowSPACE zainaugurowała kampanię profrekwencyjną "Nie wypisuj – wspieraj" skierowaną do rodziców i uczniów. Organizacja przekonuje, że udział w Edukacji Zdrowotnej niesie wymierne korzyści:

• dbanie o siebie – zdrowe odżywianie, sen, higiena, ruch i umiejętność odpoczynku;
• bezpieczeństwo cyfrowe – mądre korzystanie z telefonu i internetu;
• radzenie sobie ze stresem i presją rówieśniczą;
• kompetencje społeczne – umiejętność współpracy, asertywność, empatia i stawianie granic;
• pierwsza pomoc – podstawowe umiejętności ratunkowe i zachowanie się w sytuacjach nagłych.

Fundacja przypomina, że przedmiot ma nowoczesny charakter, łączy wiedzę z praktycznymi umiejętnościami oraz ma przygotować młodych ludzi do życia w świecie pełnym wyzwań. Ośrodek Rozwoju Edukacji zwraca uwagę, że edukacja zdrowotna obejmuje nie tylko aspekt medyczny, lecz także emocje, relacje, wartości i dobrostan, co ma pomóc uczniom rozwijać się w sposób harmonijny.

Dlaczego te dane są ważne?

Nowe dane zebrane przez Fundację GrowSPACE są pierwszą próbą oceny, czy polskie szkoły poradzą sobie z wdrożeniem Edukacji Zdrowotnej. Ponieważ przedmiot jest fakultatywny, rzeczywiste zapotrzebowanie na nauczycieli będzie zależeć od decyzji rodziców. Dlatego kampania informacyjna ma znaczenie: zwiększenie frekwencji uczniów może sprawić, że zaplanowane etaty okażą się niewystarczające w gminach, gdzie do tej pory braki nie występowały.

Reforma budzi również kontrowersje dotyczące treści zdrowia seksualnego. Rząd zdecydował, że przedmiot będzie nieobowiązkowy, a rodzice mogą z niego zrezygnować. Wiele organizacji obywatelskich, w tym Fundacja GrowSPACE, postuluje jednak objęcie nim wszystkich uczniów, argumentując, że wiedza o zdrowiu powinna mieć status kluczowej kompetencji życiowej.

Wnioski

Analiza Fundacji GrowSPACE pokazuje, że zdecydowana większość samorządów jest przygotowana na start Edukacji Zdrowotnej, choć braki kadrowe mogą utrudniać realizację przedmiotu zwłaszcza w szkołach ponadpodstawowych i w niektórych województwach. Jeżeli frekwencja będzie wysoka, należy spodziewać się zwiększenia zapotrzebowania na wykwalifikowanych nauczycieli. Długofalowo warto rozważyć wprowadzenie Edukacji Zdrowotnej jako obowiązkowej części programu, tak, aby młodzi ludzie otrzymali rzetelną i kompletną wiedzę o zdrowiu fizycznym, psychicznym i społecznym.

Dla rodziców i uczniów decyzja o udziale w nowym przedmiocie to możliwość zdobycia praktycznych umiejętności związanych ze zdrowym stylem życia, współczesnymi zagrożeniami (cyfrowymi i społecznymi) oraz pierwszą pomocą. Biorąc pod uwagę rosnące wyzwania zdrowia psychicznego i problemów cywilizacyjnych, uczestnictwo w Edukacji Zdrowotnej wydaje się inwestycją, która może zaprocentować przez całe życie.