Ocena funkcjonalna ucznia. MEN: nie będzie kontroli w domach. Kwestionariusze obserwacyjne i narzędzia przesiewowe na portalu wsparcie.gov.pl

• Co to jest ocena funkcjonalna ucznia (OFU)?
• Ordo iuris: biurokratyzacja i inwigilacja rodzin
• MEN o ocenie funkcjonalnej: informacje o kontrolach w domach uczniów są nieprawdziwe
• Kwestionariusze obserwacyjne oraz narzędzia przesiewowe na portalu wsparcie.gov.pl

Co to jest ocena funkcjonalna ucznia (OFU)?

Ocena funkcjonalna - jak w przeszłości wyjaśniało MEN - ma wspierać proces dydaktyczno-wychowawczy, pozwalając lepiej określić potrzeby i możliwości uczniów. Ocena funkcjonalna skupia się na kompleksowym zrozumieniu funkcjonowania ucznia w różnych obszarach, podczas gdy ocena szkolna koncentruje się na wynikach edukacyjnych.

Ordo iuris: biurokratyzacja i inwigilacja rodzin

Z doniesień powielanych m.in. przez Instytut Ordo Iuris wynika, że przy okazji tworzenia oceny funkcjonalnej może grozić inwigilacja, a system ma gromadzić bardzo wrażliwe dane dotyczące relacji rodzinnych, warunków życia czy sytuacji emocjonalnej rodziny. Niektóre publikacje sugerują, że szkoła wejdzie z „wywiadem” do domu. Według tych doniesień ocena funkcjonalna ma obowiązywać od 1 kwietnia br.

Jak pisze dr Artur Górecki – dyrektor Centrum Edukacyjnego Ordo Iuris (w podsumowaniu analizy dot. oceny funkcjonalnej ucznia): Ocena funkcjonalna ucznia mogłaby stać się narzędziem rzeczywistej pomocy i wczesnego reagowania na potrzeby dziecka. Jednak sposób, w jaki reforma została zaplanowana, prowadzi w zupełnie innym kierunku. Zamiast wspierać rozwój, może doprowadzić do:
- biurokratyzacji szkoły,
- inwigilacji rodzin,
- utrwalenia nierówności społecznych,
- oraz naruszenia autonomii rodziny, ale także, w pewnym zakresie, szkoły i nauczycieli.
Bez transparentności, konsultacji i precyzyjnych zabezpieczeń prawnych system ten stanie się narzędziem nadzoru, a nie wsparcia.

MEN o ocenie funkcjonalnej: informacje o kontrolach w domach uczniów są nieprawdziwe

Rzeczniczka prasowa MEN Ewelina Gorczyca przekazała PAP, że ocena funkcjonalna nie jest nową procedurą ani nową oceną w rozumieniu szkolnym i nie stanowi nowego obowiązku dla nauczycieli. Nie jest również nowym systemem oceniania uczniów.

- W praktyce jest to nazwanie i uporządkowanie działań, które nauczyciele wykonują od lat – obserwowania funkcjonowania ucznia w szkole, jego relacji rówieśniczych, zachowania czy trudności edukacyjnych. Dotychczas odbywało się to w mniej ustandaryzowanej formie, często w postaci notatek i rozmów zespołów nauczycielskich - podkreśliła rzeczniczka.

Jak dodała, korzystanie z narzędzi oceny funkcjonalnej jest całkowicie dobrowolne i nieobowiązkowe. Rzeczniczka MEN wyjaśniła, że kwestionariusze obserwacyjne mogą uwzględniać wyłącznie informacje mające realny wpływ na funkcjonowanie dziecka w szkole np. długotrwałą nieobecność rodzica czy trudną sytuację losową.

- Nie obejmują diagnozowania rodziny, ingerowania w życie prywatne ani pytań o poglądy czy światopogląd. Pojawiające się w przestrzeni publicznej informacje o rzekomych kontrolach w domach rodziców czy ocenianiu kompetencji wychowawczych są nieprawdziwe - oświadczyła.

Odnosząc się do daty 1 kwietnia wyjaśniła, że nie są wprowadzane odrębne przepisy regulujące ocenę funkcjonalną i nie toczy się w tym zakresie żaden proces legislacyjny. - Data 1 kwietnia, która pojawia się w debacie publicznej, dotyczy zmian w obszarze orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego - dodała.

Kwestionariusze obserwacyjne oraz narzędzia przesiewowe na portalu wsparcie.gov.pl

Kwestionariusze obserwacyjne oraz narzędzia przesiewowe to bezpłatne narzędzia pomocnicze udostępnione przez MEN na portalu wsparcie.gov.pl. Są one dostępne od października ub.r. dla dwóch grup wiekowych: od ok. 6. miesiąca życia do wieku przedszkolnego oraz dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Narzędzia mają charakter pomocniczy, pozwalają w uporządkowany sposób opisać funkcjonowanie dziecka, a system ma automatycznie generować raport, bez konieczności tworzenia dodatkowej dokumentacji.

Na stronie wsparcie.gov.pl dostępne są następujące narzędzia (w pełni bezpłatne i elektroniczne):

Skrining Rozwoju Małego Dziecka (SRMD) to narzędzie dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i nauczycieli specjalistów służące do monitorowania rozwoju dziecka, wspomagające prowadzenie obserwacji rozwoju dziecka. Narzędzie oparte jest na opisach funkcjonowania dziecka w obszarach rozwoju zdefiniowanych w Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Z narzędzia mogą również korzystać rodzice i opiekunowie dzieci – wspomoże ono obserwację ewentualnych trudności rozwojowych dziecka.

Kwestionariusz Szkolnej Oceny Funkcjonalnej (KSzOF) to narzędzie przesiewowe do oceny funkcjonowania dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 19 lat, przeznaczone dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, nauczycieli przedmiotu i nauczycieli specjalistów zatrudnionych w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Zastosowanie narzędzia pomaga w zrozumieniu funkcjonowania ucznia w sytuacjach szkolnych (edukacyjnych i społecznych) i planowaniu odpowiednich działań wspierających proces uczenia się. KSzOF pozwala na identyfikację trudności uczniów w różnych obszarach aktywności i uczestniczenia. Narzędzie może być pomocne w przeprowadzeniu wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia.

Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych (KAPP) to narzędzie dla psychologów zatrudnionych w przedszkolach, szkołach, poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz innych placówkach systemu oświaty, służące do kompleksowej analizy procesów poznawczych dzieci i młodzieży od 3. miesiąca życia do 25. roku życia. Zawiera kwestionariusze, skale obserwacyjne i testy, które można dopasować do indywidualnych potrzeb osoby badanej. Narzędzie wspiera pracę specjalistów w diagnozowaniu i planowaniu wsparcia rozwoju w obszarze poznawczym.

Objawy-Kompetencje-Cechy (OKC) to narzędzie dla psychologów zatrudnionych w przedszkolach, szkołach, poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz innych placówkach systemu oświaty, służące do całościowej oceny funkcjonowania emocjonalno-społecznego i temperamentu dzieci i młodzieży. Umożliwia identyfikację cech temperamentu, kompetencji osobowościowych oraz niepożądanych wzorców zachowań. Wyniki prezentowane są w formie raportów z opisem i wykresami, ułatwiając interpretację diagnostyczną.

Jak wyjaśnia MEN, decyzję o skorzystaniu z narzędzia może podjąć nauczyciel lub zespół nauczycieli w sytuacji, gdy uznają, że narzędzie może pomóc w uporządkowaniu obserwacji i przygotowaniu opinii o dziecku, np. na potrzeby poradni psychologiczno-pedagogicznej.
- Narzędzia mają charakter pomocniczy i zostały zaprojektowane tak, aby upraszczać i porządkować już wykonywane przez nauczycieli czynności obserwacyjne, a nie tworzyć nowy obowiązek czy dodatkową dokumentację - zaznaczyła Gorczyca.

O strukturze sporządzania oceny funkcjonalności mówiła wiceministra edukacji Izabela Ziętka w styczniowym wywiadzie dla „Dziennika Gazeta Prawna". - Pytania dotyczą bardzo podstawowych, codziennych obserwacji – np. czy dziecko nawiązuje relacje z rówieśnikami, jak radzi sobie z emocjami, czy jest aktywne na lekcjach. Nauczyciele już dziś to widzą i opisują. Różnica polega na tym, że teraz mogą zrobić to szybciej, w uporządkowany sposób i bez tworzenia dodatkowych dokumentów. To naprawdę nie jest czasochłonne ani wymagające - stwierdziła wiceszefowa MEN. (PAP)
wm/ pś/ ktl/