Nowe podstawy programowe i ramowy plan nauczania. Opublikowano przepisy. Co się zmieni w szkołach?

• Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego
• Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną
• Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej
• Znamy już ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej

W dniu 20 marca 2026 r. w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Jest to akt, na który niecierpliwie czekali przede wszystkim dyrektorzy placówek. Ma on bowiem istotny wpływ na tworzenie arkusza organizacyjnego szkoły na rok szkolny 2026/2027, który musi zostać przekazany do organu prowadzącego do 21 kwietnia 2026 r., a zatwierdzony przez organ powinien być najpóźniej do 29 maja 2026 r. Jakie nowości wynikają z rozporządzenia? Na początek warto zwrócić uwagę na to, że niektóre ze zmian będą obowiązywały od razu, a inne będą wdrażane sukcesywnie.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Do tych pierwszych będą należy zmiany dotyczące podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego. Będzie ona obejmowała cele wychowania przedszkolnego, zadania przedszkola, osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego oraz warunki i sposób realizacji. Zgodnie z deklaracjami podstawa ta uwzględnia minimalizację kontaktu dzieci z narzędziami ekranowymi poprzez ograniczenie ich użycia przez nauczyciela wyłącznie do celów dydaktycznych. Nowością są doświadczenia edukacyjne, które wspierają rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny oraz budują poczucie sprawczości u dzieci. Mają one mieć charakter praktyczny, wzmacniać kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijać umiejętności komunikacyjne i współpracę.

Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną

Również podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej będzie obowiązywała od 1 września 2026 r. wszystkie dzieci. Przewidziano w niej odmienną od dotychczasowej hierarchię celów kształcenia oraz uzupełniono treści nauczania. Jak wskazał MEN, podstawa w tym zakresie została przygotowana z uwzględnieniem funkcjonalnego podejścia do edukacji, opartego na założeniach modelu biopsychospołecznego oraz wytycznych Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Kluczowym elementem tego podejścia jest odniesienie się do dziewięciu obszarów funkcjonowania określonych w Szkolnej Ocenie Funkcjonalnej. Stanowią one podstawę do planowania działań dydaktycznych i wychowawczych.

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej

Z kolei podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej będzie wdrażana sukcesywnie. Począwszy od 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej. Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa będzie stosowana począwszy od 1 września 2027 r. w klasach VIII.

Jak przekazało MEN, podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klasy I–III szkoły podstawowej (tj. w zakresie edukacji wczesnoszkolnej) ma charakter zintegrowany, skoncentrowany wokół kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca i dbanie o innych, myślenie krytyczne oraz kreatywne, dbanie o siebie i kierowanie sobą) oraz sprawczości. Z kolei podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klas IV–VIII szkoły podstawowej obejmuje następujące przedmioty, tj.: język polski, język obcy nowożytny, drugi język obcy nowożytny, język łaciński, muzykę, plastykę, historię, edukację obywatelską, przyrodę, geografię, biologię, chemię, fizykę, matematykę, informatykę, zajęcia praktyczno-techniczne, wychowanie fizyczne, edukację dla bezpieczeństwa, edukację zdrowotną, etykę, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język regionalny – język kaszubski.

W podstawie programowej dla szkoły podstawowej wskazano treści nauczania, które zostały przypisane do sześciu interdyscyplinarnych modułów tematycznych, tj.:

• moduł bezpieczeństwo i obrona;
• moduł medialny;
• moduł filozoficzny;
• moduł ekonomiczno-finansowy;
• moduł klimatyczny;
• moduł kultura.

Znamy już ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej

A jakie zmiany wprowadzono w ramowym planie nauczania dla szkoły podstawowej? Obejmują one m.in. zwiększenie tygodniowego wymiaru godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych w ramach I etapu edukacyjnego (edukacji wczesnoszkolnej) z 20 do 21 godzin w celu zapewnienia realizacji nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie edukacji wczesnoszkolnej. Nowością jest również realizacja nowego interdyscyplinarnego przedmiotu przyroda w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. Wprowadzono również nowy przedmiot – edukacja obywatelska, który będzie realizowany w klasach VI i VII szkoły podstawowej w wymiarze po 1 godzinie tygodniowo i zastąpi obecnie nauczany w klasie VIII przedmiot wiedza o społeczeństwie. Do szkół wrócą też znane wielu dzisiejszym 50-latkom zajęcia praktyczno-techniczne, które będą realizowane w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 2 godziny tygodniowo w każdej klasie i zastąpią obecnie nauczany przedmiot technika.

W klasach IV–VIII zwiększy się wymiar godzin do dyspozycji dyrektora szkoły (z 4 do 6 godzin) oraz możliwe będzie określenie możliwości przeznaczenia tych godzin również na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów (językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe). Zmiany obejmą również przeznaczenie części godzin z wychowawcą w klasach IV–VIII szkoły podstawowej na rozwijanie u uczniów umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny, a także określenie obowiązku realizacji tygodnia projektowego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.