Nowelizacja Karty Nauczyciela podpisana przez prezydenta Nawrockiego. Ważne wyrównania finansowe od września

• Karta Nauczyciela znowelizowana - ważny krok dla wynagrodzeń nauczycieli
• Zapłata za gotowość do pracy - kluczowa zmiana w Karcie Nauczyciela
• Ale nie ma nic za darmo - zadania w czasie "okienek"
• Koniec z chaosem w obliczaniu wynagrodzenia w tygodniach z dniami wolnymi
• Ważne słowo: retroaktywność i terminy wypłat wyrównań
• Stabilizacja czy niepewność

Karta Nauczyciela znowelizowana - ważny krok dla wynagrodzeń nauczycieli

Rozliczanie godzin ponadwymiarowych od lat wzbudzało w polskich szkołach kontrowersje oraz stanowiła źródło nieporozumień na linii nauczyciel - dyrektor - organ prowadzący. Niejednokrotnie dochodziło do sytuacji, w których nauczyciele, pomimo gotowości do pracy, tracili część swojego wynagrodzenia z powodu wydarzeń, na które nie mieli wpływu - takich jak wycieczki klasowe, akademie, czy inne akcje destabilizujące standardowy plan lekcji.

Podpisana 18 grudnia 2025 r. przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela ma ostatecznie zakończyć dyskusję i zapewnić dla pedagogów należne środki. Jest to nowelizacja o charakterze doprecyzowującym i rozszerzającym rozwiązania już wprowadzone ustawą lipcową, ale które w praktyce okazały się niewystarczające. Głównym celem regulacji jest ochrona wynagrodzenia nauczyciela w sytuacjach niezawinionych przez niego przestojów w pracy dydaktycznej, gdy doszło do niezrealizowania godzin tablicowych.

Zapłata za gotowość do pracy - kluczowa zmiana w Karcie Nauczyciela

Istotą nowelizacji jest zmiana w podejściu do niezrealizowanych godzin. Dotychczas w wielu interpretacjach przepisów przez samorządy, nauczyciel otrzymywał wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe tyko wtedy, gdy faktycznie przeprowadził lekcję w sali (przy tablicy). Nowa ustawa podpisana przez Karola Nawrockiego wprowadza zasadę: wynagrodzenie przysługuje również wtedy gdy nauczyciel był gotowy do realizacji zajęć, ale nie odbyły się z przyczyn od niego niezależnych.

Będzie to dotyczyło sytuacji, w których przydzielone arkuszem organizacyjnym godziny dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze nie zostały zrealizowane, ale nie doszło do tego z winy pracownika lub przyczyn go dotyczących, lecz z przyczyn zewnętrznych. Ma to stanowić odpowiedź na postulat związków zawodowych oraz samych nauczycieli, którzy wskazywali na niesprawiedliwe rozwiązania w tej materii. Często dochodziło do tego, że aktywny nauczyciel, którego klasa uczestniczyła wraz z nim w nielekcyjnych wydarzeniach (np. wycieczka szkolna, wizyta w muzeum, uroczystości i akademie), tracił na tym finansowo, mimo że przecież nadal świadczył pracę. Ustawa podpisana przez prezydenta ma usunąć ten mechanizm i zapewnić szerszy zakres ochrony wynagrodzenia dydaktyków niż ostatnia nowela, która obowiązuje od początku roku szkolnego 2025/2026.

Ale nie ma nic za darmo - zadania w czasie "okienek"

Trzeba natomiast zauważyć, że nowelizacja nie oznacza płacenia za "nicnierobienie". Nauczycielowi będzie można przydzielić w tym czasie oficjalnie inne zadania - jeśli np. zaplanowana lekcja matematyki czy języka polskiego nie może się odbyć, to wówczas dyrektor może polecić temu nauczycielowi innych czynności z zakresu zadań statutowych szkoły, skoro jego lekcja i tak się nie odbywa.

Ustawa nie zawiera całkiem zamkniętego katalogu takich zadań, które można polecić nauczycielowi w tym czasie do wykonania, ale wprost wymienia zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze, które mają uwzględnić potrzeby i zainteresowania uczniów. Może to oznaczać np. opiekę w świetlicy szkolnej, pomoc w bibliotece, prowadzenie koła zainteresowań uczniów, czy nawet indywidualną pracę z uczniem potrzebującym wsparcia. Jest to rozwiązanie, w którym nauczyciel zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia, ale szkoła efektywnie wykorzystuje jego czas pracy na rzecz uczniów, nawet jeżeli nie jest to godzina dydaktyczna wynikająca z planu lekcji.

Koniec z chaosem w obliczaniu wynagrodzenia w tygodniach z dniami wolnymi

Kolejnym aspektem podpisanej nowelizacji, który powinien wzbudzić zainteresowanie działów kadrowo-płacowych w placówkach oświatowych jest doprecyzowanie przepisów dotyczących ustalania wynagrodzenia w tygodniach nietypowych. Chodzi dokładnie o takie tygodnie pracy, w których wypadają:

• dni usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy (np. zwolnienie lekarskie, urlop okolicznościowy),
• dni ustawowo wolne od pracy (święta państwowe i kościelne),
• dni, w których dla nauczyciela nie zaplanowano żadnych zajęć dydaktycznych.

Do tej pory sposób obliczania średniej liczby godzin ponadwymiarowych w takich tygodniach był bardziej skomplikowany i często rozmaicie interpretowany przez poszczególne organy prowadzące placówki oświaty. Powodowało to nierówności, gdzie nauczyciele z różnych miast za ten sam czas pracy mieli ostatecznie różnie ukształtowane wynagrodzenie do wypłaty.

Jednak nowelizacja z dnia 21 listopada 2025 r. wprowadza nowe jednolite zasady obliczania wynagrodzenia w takich jak wyżej wymienione sytuacjach. Odnosi się do tego bezpośrednio art. 42 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela w zakresie zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami. Dzięki nowemu rozwiązaniu, system płacowy będzie bardziej przejrzysty i przewidywalny, a nauczyciele nie powinni już martwić się o to, czy długi weekend nie spowoduje obniżenia ich miesięcznej pensji na skutek przyjętego w danej szkole dotychczas sposobu obliczania pensji w takim okresie.

Dodać należy, że uregulowano także w ustawie kwestię doraźnych zastępstw. Zostały określone sytuacje, w których będzie można realizować te zastępstwa, co powinno usprawnić organizację pracy w szkole w nagłych przypadkach nieobecności nauczyciela.

Ważne słowo: retroaktywność i terminy wypłat wyrównań

Chyba jednym z najistotniejszych fragmentów nowelizacji jest ten dotyczący terminów obowiązywania nowych przepisów. Zasadniczo ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r., ale zawiera istotny wyjątek działający na korzyść nauczycieli.

Dla wykonania powyższego przez szkoły, przewidziany został mechanizm wyrównawczy. Nauczyciele nie otrzymają tych pieniędzy zaraz po wejściu w życie ustawy, ale jest zagwarantowany termin ich wypłaty. Dokładnie wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przypadające w okresie 1 września - 31 grudnia 2025 r. ma zostać wypłacone najpóźniej do 6 lutego 2026 r. Nauczyciele będą mogli spodziewać się do tej daty wyrównania za pracę w obecnym roku szkolnym w godzinach ponadwymiarowych. Pierwszy semestr trwającego już roku szkolnego nie zostanie więc zapomniany.

Stabilizacja czy niepewność

Podpis pod nowelizacją złożony przez prezydenta Karola Nawrockiego kończy niepewny okres związany z interpretacją przepisów o wynagrodzeniu za pracę w godzinach ponadwymiarowych. Zmiana ta ma odpowiadać na realne potrzeby zgłaszane przez środowisko dydaktyczne. Dla dyrektorów placówek nowelizacja będzie oznaczać potrzebę elastycznego zarządzania kadrą i umiejętnego przydzielania zadań "zastępczych", aby eliminować puste okienka pracy, oraz aby czas ponadwymiarowy był wykorzystywany najefektywniej dla dobra uczniów. Dla nauczycieli oznacza to z kolei, że nie będą uderzani po kieszeni za udział i organizowanie dla uczniów aktywności pozalekcyjnych.

Luty 2026 r. będzie czasem, w którym wchodzące zmiany zostaną zweryfikowane w praktyce. Warto zainteresować się tym, jak w danej szkole rozliczane są godziny ponadwymiarowe oraz czy wieść o nowelizacji już się rozeszła oraz zostanie ona wdrożona na czas, aby mieć pewność, że przy wypłacie wyrównania nie zostanie się pominiętym.