Ile procent plagiatu dopuszcza JSA? Jak działa Jednolity System Antyplagiatowy

• Czym jest JSA i kogo obejmuje
• Współczynniki podobieństwa – co mierzą
• Ile procent jest „dopuszczalne”?
• Wysoki wynik to nie zawsze plagiat
• Jak przygotować pracę do sprawdzenia
• Co zrobić, gdy wynik jest wysoki

Czym jest JSA i kogo obejmuje

Jednolity System Antyplagiatowy to ogólnopolskie narzędzie prowadzone przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB), udostępniane uczelniom bezpłatnie. Od 2019 roku sprawdzenie pracy dyplomowej w JSA jest obowiązkowe – dotyczy prac licencjackich, inżynierskich i magisterskich, a rozprawy doktorskie weryfikowane są w powiązanym systemie repozytoryjnym.

System porównuje treść pracy z kilkoma zasobami: bazą aktów prawnych, zasobami internetu oraz Ogólnopolskim Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych (ORPPD), w którym gromadzone są prace obronione w całym kraju. Dzięki temu JSA wykrywa podobieństwa również do wcześniejszych prac innych studentów.

Współczynniki podobieństwa – co mierzą

Raport z JSA nie zawiera jednej liczby opisującej „procent plagiatu”. Zawiera Współczynniki Podobieństwa (WP), które pokazują, jaka część tekstu pokrywa się z materiałami z baz.

Upraszczając: współczynnik oparty na krótkich frazach (kilkuwyrazowych) jest z natury wyższy, bo wychwytuje także typowe zwroty naukowe, definicje i prawidłowo oznaczone cytaty. Współczynnik oparty na frazach długich (kilkudziesięciowyrazowych) jest znacznie poważniejszym sygnałem – jego wysoka wartość oznacza przepisywanie całych partii cudzego tekstu.

Ile procent jest „dopuszczalne”?

Nie istnieje ustawowy, jednolity próg dopuszczalnego podobieństwa. Każda uczelnia ustala własne wartości progowe w regulaminie dyplomowania. W praktyce spotyka się progi rzędu kilkudziesięciu procent dla współczynnika opartego na krótkich frazach i zaledwie kilku procent dla współczynnika opartego na frazach długich – ale konkretne liczby różnią się między uczelniami, a nawet wydziałami.

Dlatego zamiast szukać uniwersalnej liczby, najlepiej sprawdzić regulamin swojej uczelni i skonsultować się z promotorem. To promotor interpretuje raport w kontekście specyfiki konkretnej pracy.

Wysoki wynik to nie zawsze plagiat

Przekroczenie progu nie oznacza automatycznie plagiatu. System jedynie wskazuje podobieństwa – ich ocena należy do człowieka. Wysoki współczynnik może wynikać z prawidłowo oznaczonych cytatów, przytoczeń aktów prawnych, powtarzalnej terminologii branżowej czy standardowych definicji.

Ostateczną decyzję zawsze podejmuje promotor. Analizuje raport, sprawdza, czy podobieństwa są prawidłowo oznaczone jako cytaty, i ocenia, czy praca jest samodzielna. Nowsze wersje JSA wspierają promotorów również w wykrywaniu fragmentów generowanych przez narzędzia sztucznej inteligencji.

Jak przygotować pracę do sprawdzenia

Aby uniknąć niepotrzebnie zawyżonego wyniku, warto zadbać o kilka kwestii:
- konsekwentnie oznaczaj wszystkie cytaty i parafrazy przypisami,
- ograniczaj dosłowne cytowanie na rzecz parafraz opatrzonych własnym komentarzem,
- nie nadużywaj rozbudowanych definicji przepisywanych ze źródeł,
- samodzielnie formułuj wnioski i podsumowania – to one świadczą o Twoim wkładzie.

Sprawdzenie w JSA warto traktować nie jak przeszkodę, lecz jak ostatni etap kontroli jakości – potwierdzenie, że praca jest rzetelna i samodzielna.

Co zrobić, gdy wynik jest wysoki

Jeśli raport pokazuje podwyższone współczynniki, nie panikuj – w większości przypadków da się to wyjaśnić lub poprawić. Działaj w tej kolejności:

1. Przejrzyj raport szczegółowy i sprawdź, które fragmenty system oznaczył jako podobne.
2. Oceń, czy podobieństwa to prawidłowo oznaczone cytaty – jeśli tak, sam wysoki współczynnik nie musi być problemem.
3. Przeredaguj fragmenty bez źródła – zamień dosłowne cytaty na parafrazy z przypisem i własnym komentarzem.
4. Skonsultuj raport z promotorem – to on podejmuje ostateczną decyzję i podpowie, co wymaga poprawy.

Osobną kwestią jest autoplagiat, czyli powielanie fragmentów własnej wcześniejszej pracy. System repozytoryjny wychwytuje także takie podobieństwa, dlatego korzystając z własnej pracy licencjackiej, również należy się do niej odwołać przypisem.

Materiał ma charakter informacyjny. Szczegółowe progi i procedury określają wewnętrzne regulaminy uczelni.

O autorze: Materiał przygotował zespół ekspertów serwisu EduVisor – pomagającego studentom na każdym etapie pisania pracy dyplomowej, od wyboru tematu i planu pracy, przez pomoc w opracowaniu rozdziałów teoretycznych i badawczych, po korektę i obronę pracy.