Zakaz mięsa wchodzi tam w tym roku - to już przesądzone, bo przepis obowiązuje: na razie tylko jeden dzień w tygodniu, ale co dalej?

• Nowe rozporządzenie „sklepikowe" w szkołach w roku szkolnym 2026/2027 - o co w tym chodzi?
• Wege obiad raz w tygodniu - dzień bez mięsa w szkole jest już pewny
• Co jeszcze zmieni się w szkolnych stołówkach w 2026?
• Sklepiki szkolne - zamknięta lista dozwolonych produktów kończy z dowolnością
• Co znika ze sklepików w szkołach w tym roku?
• Kawa jednak dozwolona w szkole mimo dyskusji - dlaczego resort zmienił zdanie
• Dzieci na dietach eliminacyjnych - jest dla nich miejsce, placówki muszą zadbać o cierpiących na nietolerancje pokarmowe
• Jak przedszkola i szkoły mają się przygotować do rewolucji żywieniowej?
• Cel to zdrowsze pokolenie, a zacząć trzeba od dziecka
• Po szkołach i przedszkolach przyjdzie kolej na żłobki - maluchy też będą karmione inaczej, ale przepisy jeszcze w przygotowaniu

Nowe rozporządzenie „sklepikowe" w szkołach w roku szkolnym 2026/2027 - o co w tym chodzi?

16 lutego 2026 r. Minister Zdrowia podpisała długo zapowiadane rozporządzenie, które zastępuje przepisy obowiązujące od 2016 roku. Nowa regulacja wejdzie w życie wraz z rozpoczęciem roku szkolnego, czyli 1 września 2026 r. To oznacza, że szkoły i przedszkola mają pół roku na przygotowanie się do zmian.

Rozporządzenie dotyczy dwóch obszarów: tego, co serwują stołówki szkolne i przedszkolne, oraz tego, co można sprzedawać w sklepikach i automatach na terenie placówek oświatowych. Ministerstwo nie ukrywa, że głównym celem jest ograniczenie dostępu dzieci do wysoko przetworzonej żywności z dużą ilością cukru, soli i niezdrowych tłuszczów. W zamian resort chce promować zdrowe nawyki żywieniowe od najmłodszych lat. Komunikatem z 25 lutego 2026 resort zdrowia podsumowuje w pigułce najważniejsze zmiany i skutki z rozporządzenia - warto się temu przyjrzeć.

Wege obiad raz w tygodniu - dzień bez mięsa w szkole jest już pewny

Najbardziej komentowaną zmianą jest wprowadzenie obowiązku serwowania co najmniej raz w tygodniu posiłku obiadowego w pełni roślinnego. To nie może być zwykły makaron z sosem - przepisy wymagają, żeby taki obiad bazował na nasionach roślin strączkowych. Mowa więc o potrawach z soczewicy, ciecierzycy, fasoli czy grochu.

Resort powołuje się na zasady tzw. diety planetarnej, która jest promowana przez ekspertów ds. zdrowia publicznego na całym świecie. Dla wielu rodziców i dzieci to będzie nowość, ale Ministerstwo Zdrowia przygotowało materiały pomocnicze, w tym darmowe e-booki z przepisami. Jeden z nich nosi tytuł „Strączkowe są zdrowe" i zawiera konkretne propozycje dań do wykorzystania w stołówkach.

Co jeszcze zmieni się w szkolnych stołówkach w 2026?

Roślinny dzień to nie jedyna nowość w jadłospisach. Rozporządzenie wprowadza kilka innych wymagań, które mają poprawić jakość żywienia zbiorowego w placówkach.

Po pierwsze, zupy przygotowywane na wywarach warzywnych będą musiały pojawiać się w menu co najmniej dwa razy w tygodniu. Po drugie, preferowanym napojem w stołówkach ma być woda - placówki będą musiały ją aktywnie promować. Po trzecie, ograniczono ilość cukru, który można dodawać do napojów przygotowywanych na miejscu.

Rozporządzenie zwraca też uwagę na produkty sezonowe i lokalne, co ma sprzyjać zarówno zdrowiu dzieci, jak i ograniczaniu marnowania żywności. Podkreślono również rolę pieczywa i produktów zbożowych pełnoziarnistych. Nowością jest możliwość zamiany produktów mlecznych na ich roślinne odpowiedniki - to ukłon w stronę dzieci z nietolerancją laktozy lub pozostających na dietach wegańskich.

Sklepiki szkolne - zamknięta lista dozwolonych produktów kończy z dowolnością

Duże zmiany czekają też szkolne sklepiki i automaty vendingowe. Rozporządzenie wprowadza zamknięty katalog produktów, które można sprzedawać dzieciom na terenie szkoły. Oznacza to, że wszystko, czego nie ma na liście, jest zakazane.

Co znajdzie się na półkach? Pieczywo, w tym półcukiernicze i cukiernicze, kanapki, sałatki i surówki. Dozwolone będą też mleko i produkty mleczne, a także ich roślinne odpowiedniki wzbogacone w wapń i witaminę B12. Na liście są produkty zbożowe, w tym płatki śniadaniowe, a także świeże warzywa i owoce oraz ich suszone wersje.

Można sprzedawać orzechy i nasiona, ale pod warunkiem, że nie zawierają dodatku cukru, substancji słodzących ani soli. Podobne wymagania dotyczą soków, przecierów i musów owocowych. Dozwolone są koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych, ale znów - bez dodatku cukru. Z napojów dopuszczona jest naturalna woda mineralna, źródlana i stołowa oraz napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną ilością cukru.

Co znika ze sklepików w szkołach w tym roku?

Równie istotne jest to, czego na liście nie ma. Rozporządzenie usuwa kategorię „inne", która w poprzednich przepisach dawała furtkę do sprzedaży produktów o wątpliwej wartości odżywczej. W praktyce oznacza to koniec z batonikami, chipsami, słodkimi napojami gazowanymi czy drożdżówkami z nadzieniem o wysokiej zawartości cukru.

Znikną też napoje energetyczne i słodzone herbaty w butelkach. Automaty z przekąskami, które stoją w wielu szkołach, będą musiały całkowicie zmienić swoją ofertę lub zostać usunięte. Dla operatorów tych urządzeń to spore wyzwanie logistyczne i finansowe, ale resort zdrowia stawia zdrowie dzieci ponad interesy biznesowe operatorów takich maszyn.

Kawa jednak dozwolona w szkole mimo dyskusji - dlaczego resort zmienił zdanie

Podczas prac nad rozporządzeniem był planowany zakaz sprzedaży kawy w szkołach. Ostatecznie Ministerstwo Zdrowia wycofało się z tego pomysłu.

Resort wyjaśnia, że to nie był ukłon w stronę branży kawowej, ale reakcja na głosy rodziców i opiekunów zgłoszone podczas konsultacji publicznych. Stanowisko poparli też eksperci z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB, którzy uznali proponowany zakaz za „zbyt konserwatywny", szczególnie w odniesieniu do uczniów szkół ponadpodstawowych.

Co ciekawe, Ministerstwo powołuje się na badania z programu DINO-PL przeprowadzone w 127 szkołach podstawowych w roku szkolnym 2022/23. Wynika z nich, że 70 proc. placówek i tak nie prowadziło sprzedaży kawy, mimo że poprzednie rozporządzenie z 2016 r. tego nie zabraniało. Innymi słowy - szkoły same decydowały się na rezygnację z tego produktu w większości przypadków.

Dzieci na dietach eliminacyjnych - jest dla nich miejsce, placówki muszą zadbać o cierpiących na nietolerancje pokarmowe

Rozporządzenie wyraźnie uwzględnia potrzeby dzieci wymagających specjalnej diety. W katalogu produktów dopuszczonych do sprzedaży w sklepikach zwrócono uwagę na artykuły bezglutenowe i bezlaktozowe. To odpowiedź na postulaty rodziców, którzy od lat apelowali o większą dostępność takiej żywności w szkołach.

Dla dzieci z nietolerancją laktozy lub alergią na białko mleka krowiego ważna jest też obecność napojów roślinnych i ich przetworów na liście dozwolonych produktów. Warunkiem jest jednak wzbogacenie tych produktów co najmniej w wapń i witaminę B12, co ma zapewnić odpowiednią wartość odżywczą.

Jak przedszkola i szkoły mają się przygotować do rewolucji żywieniowej?

Ministerstwo Zdrowia zdaje sobie sprawę, że wdrożenie nowych przepisów może być wyzwaniem dla placówek. Dlatego we współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH-PIB przygotowano szereg materiałów wspierających.

Dostępne są bezpłatne e-booki z gotowymi jadłospisami i przepisami. Wśród nich znajdują się publikacje takie jak „Obiady szkolne – propozycja 60 zbilansowanych zestawów obiadowych", „Żywienie w przedszkolu w praktyce" czy „Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych". Na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej można też znaleźć filmy instruktażowe z przepisami na konkretne potrawy.

Cel to zdrowsze pokolenie, a zacząć trzeba od dziecka

Resort zdrowia nie ukrywa, że nowe rozporządzenie to element szerszej strategii walki z otyłością i chorobami przewlekłymi wśród Polaków. Nawyki żywieniowe kształtowane w dzieciństwie mają ogromny wpływ na zdrowie w dorosłości, a szkoła jest miejscem, gdzie dzieci spędzają znaczną część dnia.

Przepisy mają ograniczyć ekspozycję dzieci na produkty z dużą ilością cukru, soli i tłuszczu, a jednocześnie zwiększyć spożycie warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i strączkowych. Promowane jest też picie wody jako napoju pierwszego wyboru oraz spożywanie ryb i zdrowych tłuszczów roślinnych.

Po szkołach i przedszkolach przyjdzie kolej na żłobki - maluchy też będą karmione inaczej, ale przepisy jeszcze w przygotowaniu

Rozporządzenie „sklepikowe" dotyczy szkół i przedszkoli, ale Ministerstwo Zdrowia zapowiada kolejne kroki. We współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wypracowano projekt przepisów regulujących żywienie w żłobkach i klubach dziecięcych. Prace legislacyjne są w toku i można je śledzić na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Planowane jest też wydanie osobnych wytycznych dla dzieci ze szczególnymi wymaganiami zdrowotnymi, czyli pozostających na dietach eliminacyjnych. To kolejna odpowiedź na rosnącą liczbę przypadków alergii pokarmowych i nietolerancji wśród najmłodszych.

Źródło: gov.pl