Przedszkole przyszłości – jak nowoczesna edukacja zmienia życie dzieci?

• Przyswajanie kompetencji przyszłości już od przedszkola
• Uniwersalność nowoczesnej metodologii
• Stosowanie w praktyce przedszkolnej metody STEAM

Przedszkole to coś więcej niż miejsce zabawy – to pierwszy krok w stronę przyszłości. Nowoczesne metody nauczania, oparte na kreatywności, współpracy i rozwiązywaniu problemów, mogą znacząco wpłynąć na rozwój dziecka. Jakie umiejętności warto kształtować już od najmłodszych lat i jak robią to najlepsi nauczyciele? Odpowiedź znajdziesz w najnowszym raporcie.

Przyswajanie kompetencji przyszłości już od przedszkola

Sposób podejmowania nauki już na etapie przedszkolnym ma kluczowy wpływ na późniejsze życie. Dlatego tak ważne jest, by nauczyciele modyfikowali swoje rozwiązania metodyczne, formy pracy, środki i pomoce naukowe – przekonują eksperci fundacji EdTech Poland w opracowaniu „DRUŻYNA STEAM”, czyli model edukacji STEAM dla wychowania przedszkolnego.

Wprowadzanie do nauczania elementów nowoczesnych technologii pozwoli przedszkolakowi w późniejszym etapie być lepiej przygotowanym na wyzwania stawiane przed nim choćby na rynku pracy. Dzięki pracy metodą STEAM u dziecka rozwijane są tzw. kompetencje kluczowe, czyli m.in. wielojęzyczność czy przedsiębiorczość.

Przedszkole jest jednym z pierwszych miejsc rozwoju każdego człowieka. To, w jaki sposób dziecko doświadczy tego czym jest uczenie się i zdobywanie nowych kompetencji, często zaważy na motywacji do dalszego pokonywania trudności, budzenia się do nowych aktywności czy podejmowania nowych wyzwań. Przedszkole to miejsce obserwowania, doświadczania, analizowania, tworzenia, przeżywania, zdobywania odporności emocjonalnej, uczenia się relacji rówieśniczych – to środowisko, w którym w warunkach bezpiecznych i przyjaznych zaczyna się stawiać przed najmłodszymi konkretne wymagania.

Dzięki pracy metodą projektów STEAM nauczyciele mają możliwość rozwijać kompetencje kluczowe każdego dziecka. Dzięki podejściu metodologicznemu prezentowanemu przez STEAM dziecko sięga nie do jednej, ale wielu dziedzin – łączy myślenie matematyczne z technicznym lub informatycznym, a wartością dodaną jest m.in. komunikacja z rówieśnikami i nauczycielem, współpraca w zespole lub w parach, uczenie się na błędach, kreatywne rozwiązywanie problemów, wzrastające poczucie dumy i sprawstwa z dokonań, a także obniżanie lęku przed porażką.

Uniwersalność nowoczesnej metodologii

Nie należy przypisywać korzystania ze STEAM wyłącznie przedmiotom ścisłym. Metoda znajduje swoje zastosowanie również w przypadku nauki języków, historii i szeregu innych przedmiotów. Co więcej, nauki ścisłe oraz nauki humanistyczne dzięki podejściu STEAM korelują ze sobą i ukazują swój wyjątkowy potencjał potrzebny do rozwiązywania realnych problemów.

– Dociekliwość, a więc nasz naturalny instynkt, który każe nam drążyć, dlaczego jest tak, a nie inaczej, jest szczególnie zauważalny u dzieci, które poznają otaczający je świat. Metoda STEAM wspiera rozwijanie dociekliwości w każdej aktywności tak, by dziecko mogło otrzymać informację zwrotną, która w konstruktywny sposób wskaże mu dalszą ścieżkę działania. Dzięki temu uczenie rozbudza w dzieciach kreatywność, zachęca do rozwiązywania problemów, krytycznego myślenia i formułowania wniosków – mówi Mateusz Rybiński, prezes zarządu fundacji EdTech Poland.

Adopcja metodologii STEAM do nauczania dzieci w wieku przedszkolnym powinna opierać się na podejściu „nauka poprzez zabawę”, co pozytywnie wpływa na motywację małych uczniów. Dzięki zabawie spada poziom stresu, obniża się poziom lęku, a to, co trudne i niezrozumiałe, staje się bliższe i bardziej racjonalne.

Wprowadzenie do zajęć metodyki STEAM opiera się na „dekalogu”, czyli 10 krokach do realizacji projektu, o których powinni pamiętać pedagodzy:

• Krok pierwszy to wybór problemu. Niekoniecznie przez nauczyciela. Znalezienie i sformułowanie problemu do rozwiązania może być efektem działań samych przedszkolaków.
• Krok drugi to powołanie „drużyny STEAM”. Są dwie drogi – dzieci mogą same dobrać się w zespoły lub zostać przyporządkowane według określonego klucza, np. pod kątem zróżnicowania zainteresowań i zdolności członków zespołu.
• Krok trzeci to stworzenie koncepcji rozwiązania zdefiniowanego problemu, postawienie pytań: co przyda się nam, by rozwiązać problem? Jak chcemy go rozwiązać?
• Krok czwarty to zorganizowanie przestrzeni do pracy w ramach jednego z zaaranżowanych w przedszkolu kącików aktywności.
• Krok piąty jest procesem twórczym. Dzieci w swoich zespołach zajmują się projektami i tworząc, podejmują rozmaite aktywności. Budują prototypy, eksperymentują, poszukują narzędzi, materiałów, które przybliżą ich do rozwiązania problemu.
• W kroku szóstym sprawdzane są efekty pracy, czyli po prostu stworzone rozwiązania są testowane.
• Krok siódmy to wyciąganie wniosków, natomiast krok ósmy to wprowadzanie zmian i modyfikacji wskutek wyciągniętych wniosków.
• Krok dziewiąty to pokaz i prezentacja prac.
• W kroku dziesiątym celem jest zaaplikowanie zaproponowanych przez dzieci rozwiązań do codziennego życia. Na przykład stworzone w czasie zajęć urządzenie nawadniające powinno zostać zamontowane w doniczkach z kwiatami.

Stosowanie w praktyce przedszkolnej metody STEAM

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego w roku szkolnym 2022/2023 w Polsce kształciło się ponad 200 tysięcy dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, co stanowi więcej niż 4% ogólnej liczby uczniów. Stosowanie w praktyce przedszkolnej metody STEAM może przynieść w przypadku tej niemałej grupy dzieci ogromne korzyści.

– Podejście to zawiera ogrom praktycznych, interaktywnych i kreatywnych działań, co jeszcze bardziej integruje i angażuje dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a przy tym ich nie wyklucza czy nie wyróżnia na tle grupy. Dzięki technologiom i urządzeniom wykorzystywanym w działaniach STEAM łatwiej odpowiadać i wspierać dzieci przejawiające różne typy trudności w uczeniu się, które najczęściej mają swoje źródło w dysharmoniach rozwojowych. Na przykład odpowiednio dobrane rozwiązanie może wspomagać dzieci z trudnościami komunikacyjnymi czy językowymi, wspierając aktywne uczestnictwo poprzez zastosowanie innych form komunikacji, wyrażania siebie – zapewnia Mateusz Rybiński.

Edukacja włączająca to obecnie wiodący kierunek polityki edukacyjnej zarówno w Polsce, jak i w Europie. Ten oparty na podstawowym prawie człowieka do edukacji model kształcenia i wychowania ma na celu zapewnienie pełnej dostępności procesu uczenia się. Edukacja włączająca zapewnia wszystkim uczniom takie warunki, które pozwalają na wszechstronny rozwój i naukę zgodnie z ich potrzebami i umiejętnościami, a także wsparcie w pokonywaniu trudności, jeśli one wystąpią.

Wykorzystanie metodologii STEAM w nauczaniu przedszkolnym to nie pieśń przyszłości. Każde przedszkole już dziś korzysta z pewnych elementów tej metody nauczania. Uwzględniając indywidualne podejście we wszystkich możliwych aspektach, ma ona szansę odpowiadać na rzeczywiste potrzeby w zakresie kształcenia dziecka. Cały raport zawierający szereg przykładów wykorzystania metodologii STEAM w praktyce można znaleźć na stronie: https://edtechpoland.pl/publikacje/