Strategia Rozwoju Szkolnictwa Wyższego na lata 2025-2035

• Powrót do korzeni i skok w przyszłość: konsultacje Strategii Rozwoju Szkolnictwa Wyższego 2025-2035 rozpoczęły się na Śląsku
• Dlaczego potrzebujemy strategii na 10 lat?
• Trzy priorytety: jakość, odpowiedzialność społeczna i innowacje
• Pierwszy filar: podnoszenie jakości kształcenia
• Drugi filar: społeczna odpowiedzialność uczelni
• Trzeci filar: nowoczesny ekosystem akademicki
• Kolejne spotkania konsultacyjne: od Warszawy do Gdańska
• Strategia Rozwoju Szkolnictwa Wyższego na lata 2025-2035. Jak wziąć udział w konsultacjach?

Powrót do korzeni i skok w przyszłość: konsultacje Strategii Rozwoju Szkolnictwa Wyższego 2025-2035 rozpoczęły się na Śląsku

W grudniu w 2025 r. salę audytoryjną Uniwersytetu Śląskiego wypełniło blisko 200 osób: rektorzy regionalnych uczelni, studenci z organizacji samorządowych, naukowcy z dziedzin od humanistyki do inżynierii oraz przedstawiciele firm współpracujących z środowiskiem akademickim. To tam odbyło się pierwsze spotkanie z cyklu ogólnopolskich konsultacji projektu Strategii Rozwoju Szkolnictwa Wyższego na lata 2025-2035 – pierwszego takiego długoterminowego dokumentu, który ma wyznaczyć kierunki rozwoju polskich uczelni w kolejnej dekadzie. Była obecna m.in. Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska.

Dlaczego potrzebujemy strategii na 10 lat?

Przed rozpoczęciem dyskusji wiceminister Mrówczyńska podkreśliła, że od lat polskie szkolnictwo wyższe funkcjonowało w oparciu o krótkoterminowe plany, dostosowywane do bieżących wyzwań, a nie do długoterminowego planowania. W 2025 roku system stoi przed kilkoma kluczowymi wyzwaniami: rezygnacji ze dalszego rozwoju naukowego, który dotyczy co piątego młodego naukowca opuszczającego Polskę w poszukiwaniu lepszych warunków finansowych i badawczych, brakiem dostosowania programów kształcenia do potrzeb rynku pracy oraz nierównościami w dostępie do edukacji wyższej dla osób z obszarów wiejskich lub z grup marginalizowanych.

– Przed rokiem rozpoczęliśmy prace nad diagnozą stanu szkolnictwa wyższego w Polsce i analizą SWOT – opowiedziała wiceminister. – Okazało się, że mamy silne punkty mocne: nasze wydziały są cenione na arenie europejskiej, a liczba studentów zagranicznych w ciągu ostatnich pięciu lat wzrosła o 37%. Ale mamy też pewne problemy: za mało jest środków na badania fundamentalne, zbyt mała elastyczność programów dydaktycznych i słaba integracja uczelni z lokalnymi społecznościami. Strategia na najbliższe lata ma naprawić te braki, ale nie chcemy tworzyć jej w izolacji. Chcemy, aby to była wasza strategia – dodała, zwracając się do uczestników spotkania - głównie środowiska akademickiego.

Trzy priorytety: jakość, odpowiedzialność społeczna i innowacje

Projekt strategii opiera się na trzech kluczowych filarach, które mają stać się podstawą działań uczelni w latach 2025-2035. Przewodnicząca Zespołu ds. opracowania dokumentu wyjaśniła, że każdy z filarów został wybrany po analizie opinii środowiska akademickiego i porównania z najlepszymi praktykami w Europie.

Pierwszy filar: podnoszenie jakości kształcenia

Według prof. Dardzińskiej-Głębockiej, obecnie w polskich uczelniach wciąż dominuje tradycyjna forma nauczania opartego na wykładach, a za mało uwagi poświęca się nauczanie projektowe, współpracę z firmami lub dostarczanie – krótkich programów, które umożliwiają zdobycie specyficznych umiejętności potrzebnych na rynku pracy. W strategii zaproponowano, że do 2030 roku co trzeci program studiów ma być w całości lub w części oparte na nauczaniu projektowym, a uczelnie muszą stworzyć system regularnego monitorowania opinii studentów na temat jakości dydaktyki.

– Wiele naszych absolwentów twierdzi, że po studiach brakuje im praktycznych umiejętności, które pozwolą im znaleźć pracę w branży – wyjaśniła prof. Dardzińska-Głębocka. – Chcemy, aby uczelnie współpracowały z firmami w tworzeniu programów kształcenia, a studenci mieli możliwość odbycia stażu w zagranicznych instytucjach lub polskich startupach w ramach każdego kierunku studiów.

Podczas spotkania w Katowicach studentka Uniwersytetu Śląskiego, Julia Nowak, przedstawicielka Związku Studentów Polskich, zwróciła uwagę na problem braku wsparcia psychologicznego dla studentów. Wciąż brakuje wolnych terminów u psychologów, a dla studentów z trudniejszymi sytuacjami życiowymi brak jest stypendiów celowych – powiedziała. Wiceminister Mrówczyńska odniosła się do tej uwagi, podkreślając, że wsparcie psychologiczne i stypendia zostaną dodane do listy priorytetów strategii, o ile środowisko akademickie potwierdzi, że jest to kluczowy problem.

Drugi filar: społeczna odpowiedzialność uczelni

Drugi priorytet strategii dotyczy wzmocnienia roli uczelni jako instytucji odpowiedzialnych za rozwój lokalnych społeczności. Według projektu, do 2035 roku każda uczelnia powinna stworzyć program współpracy z samorządami lokalnymi, firmami i organizacjami pozarządowymi, w ramach którego będą realizowane projekty w zakresie ochrony środowiska, edukacji dorosłych lub wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami.

Przykładem takiej współpracy jest projekt Uniwersytetu Śląskiego z Miastem Katowice, w ramach którego studenci inżynierii budownictwa projektują ekologiczne domy dla rodzin o niskich dochodach. – Chcemy, aby ten model został skopiowany w całej Polsce – powiedział rektor Uniwersytetu Śląskiego, prof. Marek Bojarski. – Uczelnie nie powinny być zamkniętymi ośrodkami wiedzy, ale partnerami w rozwoju regionów.

Trzeci filar: nowoczesny ekosystem akademicki

Trzeci priorytet dotyczy budowy ekosystemu akademickiego opartego na innowacjach, cyfryzacji i umiędzynarodowieniu. W strategii zaproponowano, że do 2030 roku każda uczelnia powinna stworzyć centrum transferu technologii, które pomoże naukowcom w komercjalizacji wyników badań. Dodatkowo, planuje się zwiększenie środków na cyfryzację dydaktyki – w tym zakup nowych platform do nauczania zdalnego i stworzenie wspólnej bazy danych materiałów dydaktycznych dla wszystkich uczelni w Polsce.

– Obecnie wiele polskich wyników badań pozostaje nieużytecznych w praktyce, ponieważ naukowcy nie mają możliwości ich komercjalizacji – wyjaśniła prof. Dardzińska-Głębocka. – Chcemy, aby uczelnie współpracowały z startupami i dużymi firmami, aby przekształcić wiedzę w nowe produkty i usługi, które pomogą rozwojowi polskiej gospodarki.

Kolejne spotkania konsultacyjne: od Warszawy do Gdańska

Po spotkaniu w Katowicach w grudniu zaplanowano jeszcze trzy wydarzenia konsultacyjne:

• 2 grudnia w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, gdzie skupiono się na roli uczelni handlowych w kształtowaniu rynku pracy i współpracy z firmami międzynarodowymi,
• 8 grudnia na Politechnice Poznańskiej, gdzie dyskusja dotyczyła innowacji w inżynierii i współpracy z branżą motoryzacyjną,
• 12 grudnia na Politechnice Gdańskiej, gdzie tematem przewodnim jest umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego i badania morskie.

Strategia Rozwoju Szkolnictwa Wyższego na lata 2025-2035. Jak wziąć udział w konsultacjach?

Oprócz spotkań stacjonarnych, środowisko akademickie może przesyłać uwagi i propozycje do 31 stycznia 2026 roku na adres e-mail: strategia_rozwojuSW@mnisw.gov.pl. Wiceminister Mrówczyńska podkreśliła, że każda uwaga zostanie przeanalizowana i uwzględniona w ostatecznej wersji strategii, o ile będzie oparta na merytorycznych argumentach.

– Nie chcemy, aby strategia była dokumentem stworzonym w biurach w Warszawie – powiedziała. – Chcemy, aby odzwierciedlała potrzeby wszystkich grup środowiska akademickiego: studentów, doktorantów, naukowców, pracowników administracyjnych i rektorów uczelni. Tylko w ten sposób stworzymy dokument, który pomoże polskiemu szkolnictwu wyższemu stać się jednym z najlepszych w Europie.