Zaskakujące wyniki badań. Dzieci tracą umiejętność odczytywania emocji

• Rosnący problem: dlaczego dzieci coraz gorzej odczytują emocje?
• „Emocean” — aplikacja, która bada i trenuje emocje
• Efekt współpracy ekspertów: psychologów i informatyków
• Projekt z potencjałem rozwoju. Kolejne wersje już w planach

Rosnący problem: dlaczego dzieci coraz gorzej odczytują emocje?

Specjaliści zauważają, że zaburzenia w rozpoznawaniu emocji nie dotyczą wyłącznie najmłodszych, jednak to właśnie u dzieci są najbardziej widoczne w codziennych relacjach z rówieśnikami. Jak wyjaśniają badacze, świadomość społeczna tego problemu wciąż jest niewystarczająca.

Zwracają uwagę, że pandemia znacząco pogłębiła wcześniej obserwowane trudności. Wielomiesięczna izolacja, ograniczone kontakty społeczne i brak możliwości obserwowania naturalnych reakcji twarzy — choćby z powodu maseczek — sprawiły, że dzieci rozwijały się w warunkach sprzyjających deficytom emocjonalnym. U tych, które już wcześniej były na nie bardziej podatne, sytuacja potęgowała istniejące problemy.

To właśnie sygnały od pedagogów i psychologów szkolnych stały się impulsem do stworzenia narzędzia diagnostyczno-treningowego, które ułatwi wychwycenie trudności na wczesnym etapie.

„Emocean” — aplikacja, która bada i trenuje emocje

Nowa aplikacja składa się z dwóch komplementarnych modułów: diagnostycznego i treningowego.

Moduł testowy: szybka diagnoza trudności

Część testowa trwa około kilkunastu minut i może być wykonana na dowolnym urządzeniu podłączonym do internetu. Zawiera zestaw zadań polegających na rozpoznawaniu emocji na podstawie:

• zdjęć przedstawiających mimikę,
• nagrań głosu,
• krótkich filmów sytuacyjnych.

System analizuje zarówno poprawność odpowiedzi, jak i czas reakcji, tworząc szczegółowy profil kompetencji emocjonalnych. Opiekun otrzymuje przejrzysty raport, który wskazuje, które emocje sprawiają dziecku największą trudność.

Moduł treningowy: indywidualne ćwiczenia na co dzień

Druga część aplikacji została zaprojektowana jako codzienny trening dopasowany do wyników testu. Ćwiczenia trwają zaledwie kilka minut i obejmują różnorodne scenariusze — od pracy z mimiką po analizę intonacji głosu i sytuacji społecznych.

Twórcy zadbali również o dostępność narzędzia dla dzieci w spektrum autyzmu. Interfejs wyposażono w uproszczoną nawigację, łagodną kolorystykę oraz możliwość robienia krótkich przerw, co poprawia komfort korzystania z aplikacji.

Efekt współpracy ekspertów: psychologów i informatyków

Aplikacja „Emocean” powstawała przez około dwa lata jako wspólny projekt Instytutu Informatyki i Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego. Informatycy opracowali warstwę technologiczną i elementy sztucznej inteligencji, natomiast psychologowie zadbali o merytoryczną jakość testów i ćwiczeń.

Zespół podkreśla, że narzędzie nie ma zastępować specjalistycznej diagnozy, lecz stanowić pierwszy krok — sygnał, że warto skonsultować się z psychologiem, zwłaszcza w regionach, gdzie dostęp do specjalistów jest ograniczony. Jasna i zrozumiała prezentacja wyników ma ułatwiać rodzicom i nauczycielom podejmowanie dalszych decyzji.

Projekt z potencjałem rozwoju. Kolejne wersje już w planach

„Emocean” jest dostępna online, co pozwala korzystać z niej w różnych środowiskach — w domu, w szkole, na świetlicy czy w gabinecie pedagoga. Taka elastyczność zwiększa szansę na szybkie udzielenie wsparcia dzieciom, które mogą mieć trudności w poruszaniu się po świecie emocji.

Zespół zapowiada dalszy rozwój programu. W planach są wersje skierowane do starszych grup wiekowych oraz rozbudowa funkcjonalności, tak aby narzędzie mogło towarzyszyć dzieciom na kolejnych etapach rozwoju społeczno-emocjonalnego.