Czy strój ucznia powinien być zgodny z ogólnie przyjętymi normami społecznymi?

• Prawa i obowiązki ucznia – opinie środowiska szkolnego
• Kontrowersyjna sprawa – wygląd i strój ucznia
• Strój ucznia zgodny z normami społecznymi

Prawa i obowiązki ucznia – opinie środowiska szkolnego

Ministerstwo Edukacji Narodowej chce wysłuchać dodatkowych opinii środowiska szkolnego na temat projektu ustawy o prawach i obowiązkach ucznia. Resort przygotował specjalną ankietę, którą do końca lutego nauczyciele i uczniowie mogą wypełniać poprzez swoje konto na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej.

Chodzi o projekt nowelizacji ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Z proponowanej regulacji wynika, że uczeń w szkole podstawowej, ponadpodstawowej, artystycznej lub określonej w przepisach placówce „ma prawo w szczególności do: kształtowania własnego stroju i wyglądu”. Przysługuje mu też wolność „od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu”, a w szczególności ze względu m.in. na wygląd.

MEN zaznaczyło jednak, że uczeń ma „ubierać się zgodnie z ogólnie przyjętymi normami społecznymi”. Niedozwolone jest noszenie stroju „nawołującego do nienawiści, dyskryminującego, sprzecznego z przepisami prawa lub stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób przebywających w szkole lub placówce lub samego ucznia”.

Kontrowersyjna sprawa – wygląd i strój ucznia

Według Kacpra Lawera, Dyrektora Departamentu Komunikacji (DK) w Ministerstwie Edukacji Narodowej oraz przewodniczącego Zespołu ds. Praw i Obowiązków Ucznia przy Ministrze Edukacji, teraz nie ma ustawowych regulacji dotyczących wyglądu i stroju (poza przepisem dotyczącym możliwości wprowadzenia strojów jednolitych, czyli tzw. mundurków), co prowadziło do konfliktów w środowisku szkolnym.

Z jednej strony, jak wyjaśnił, konflikty te dotyczyły nadregulacji w niektórych szkolnych regulaminach na temat np. dozwolonej długości rękawów czy spódnic. Kwestią sporną było też to, czy uczniowie mogą mieć farbowane włosy albo nosić makijaż. - Takie zasady są bardzo uznaniowe, a w opinii wielu prawników - bezprawne, ponieważ kształtowanie stroju i wyglądu, często jest obwarowane wolnością osobistą, a w tym wypadku także wolnością władzy rodzicielskiej w zakresie kształtowania postaw u dziecka – powiedział Lawera.

Dodał, że brak regulacji był „bardzo uciążliwy”, stąd apel organizacji pozarządowych zajmujących się prawami ucznia, by w opracowywanym w katalogu praw i obowiązków nie zapomnieć o kwestii, która generuje tyle problemów. - Do tej pory ministerstwo się w tym temacie nie wypowiadało. Z powodu braku przepisów, kuratoria miały więc bardzo trudne zadanie, gdy wpływały do nich skargi. Szkoły ex nihilo (z niczego) tworzyły regulaminy i prawa, co było kontestowane przez prawników i wielu rodziców oraz uczniów - dodał.

Strój ucznia zgodny z normami społecznymi

Lawera przekazał, że nad kompleksowym katalogiem praw i obowiązków ucznia pracowali również nauczyciele praktycy. Dla nich ważne było to, by poza uznaniem prawa ucznia do kształtowania swojego stroju i wyglądu, uwzględnić możliwość ograniczenia tego prawa w sytuacjach, gdy chodzi o bezpieczeństwo na zajęciach. - To np. słynna już kwestia stroju na zajęciach wychowania fizycznego, ale i w laboratoriach - powiedział dyrektor DK. - Musi istnieć regulamin pracowni chemii czy fizyki, w którym można wskazać, że strój musi spełniać określone wymagania - nie ingerując w niego nadmiernie - zauważył.

Dodał, że jak wynika z przesłanych opinii (w sumie ponad 700), ta kwestia nie budziła kontrowersji. W przestrzeni publicznej pojawiły się natomiast wątpliwości co do zapisu, że strój musi być zgodny z ogólnie przyjętymi normami społecznymi. - Ministerstwo stoi na stanowisku, i tak też postulowała duża część nauczycieli, że szkoła jest miejscem, które wychowuje i kształtuje postawy. Są więc sytuacje, w których powinna wymagać odpowiedniego stroju - na przykład podczas uroczystości albo reprezentowania szkoły poza jej murami - powiedział.