Zmiany w stołówkach, sklepikach i automatach szkolnych od roku szkolnego 2026/2027

• Kawę będzie można jednak kupić w szkole
• Zmiany w stołówkach, sklepikach i automatach
• Nowe zasady od nowego roku szkolnego

Kawę będzie można jednak kupić w szkole

Do ogłoszenia skierowano rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Prace nad projektem rozpoczęły się w czerwcu 2025 r., a jego treść wzbudziła wiele emocji. O tym jak duże poruszenie wywołały plany m.in. wprowadzenia na terenie szkół całkowitego zakazu sprzedaży kawy najlepiej świadczy fakt, że w ramach prowadzonych konsultacji publicznych do resortu wpłynęło aż około 800 uwag dotyczących treści projektu. Przewijały się w nich argumenty skupiające się na skutkach, jakie w związku z wprowadzeniem takiego zakazu poniosłaby branża vendingowa oraz na tym, że w Polsce nie określono minimalnego wieku, od którego można spożywać kawę. Jednolitego stanowiska nie prezentuje w tym zakresie również środowisko naukowe. Jakie zmiany ostatecznie wprowadzi omawiane rozporządzenie? Określa ono:
1) grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty,
2) wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty – z uwzględnieniem norm żywienia dzieci i młodzieży oraz wartości odżywczych i zdrowotnych środków spożywczych.

Zmiany w stołówkach, sklepikach i automatach

Wśród grup środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży na terenie jednostek systemu oświaty, w tym w automatach vendingowych znalazły się: pieczywo (w tym bezglutenowe), pieczywo półcukiernicze i cukiernicze (w tym bezglutenowe), kanapki (w tym bezglutenowe), sałatki i surówki, mleko (w tym bezlaktozowe), produkty mleczne (w tym bezlaktozowe), napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych, produkty zbożowe, warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce, orzechy, nasiona, środki spożywcze z nich wytworzone (bez dodatku cukrów, substancji słodzących oraz soli), soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne, przeciery, musy owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne (bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli), koktajle owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne na bazie mleka, napojów roślinnych i roślinnych alternatyw produktów mlecznych (bez dodatku cukrów i substancji słodzących), naturalna woda mineralna nisko lub średniozmineralizowana, woda źródlana i woda stołowa, bezcukrowe gumy do żucia, czekolada gorzka o zawartości minimum 70 % suchej masy kakaowej. Aktualny projekt przewiduje możliwość oferowania produktów, tj. pieczywa oraz pieczywa cukierniczego i półcukierniczego, również z wykorzystaniem produktów z ciasta głęboko mrożonego. Głębokie mrożenie jest bezpiecznym sposobem na przedłużenie trwałości i zachowanie wartości odżywczych gotowego produktu, ponieważ nie powoduje znaczącej utraty składników odżywczych. Proces ten zapobiega namnażaniu się drobnoustrojów i pozwala na dłuższe przechowywanie. Wobec powyższego zrezygnowano z dotychczasowego wyłączenia dla tego typu pieczywa. W przypadku napojów dopuszczono: napoje przygotowywane na miejscu, które zawierają niewięcej niż 5 g cukrów dodanych w 250 ml produktu gotowego do spożycia oraz inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących. Określono kryteria zawartości cukrów, tłuszczu i soli dla takich produktów jak: pieczywo cukiernicze i półcukiernicze (nie więcej niż 13,5 g cukrów (bez dodatku substancji słodzących), 10 g tłuszczu i 1,2 g soli w 100 g produktu), produkty zbożowe (nie więcej niż 10 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1 g soli w 100 g produktu) oraz produkty mleczne, napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych (nie więcej niż 10 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1 g soli w 100 g/ml produktu). W odniesieniu do napojów roślinnych oraz roślinnych alternatyw produktów mlecznych istnieje możliwość sprzedaży i podawania tych produktów w ramach żywienia zbiorowego, przy czym produkty te muszą być wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12.

Nowe zasady od nowego roku szkolnego

Z kolei w odniesieniu do komponowania jadłospisów w jednostkach systemu oświaty wskazano m.in., że w placówkach, w których podaje się co najmniej trzy posiłki dziennie, raz w tygodniu na obiad ma pojawić się danie przygotowane wyłącznie na bazie roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych. Zrezygnowano z planowanego pierwotnie zapisu, który przewidywał obowiązkowe porcje mięsa dwa razy w tygodniu i rybę co najmniej raz w tygodniu. Uchwalone przepisy dopuszczają zastępowanie ich potrawami roślinnymi. Również w odniesieniu do produktów mlecznych zaszła zmiana. Szkoły nie muszą już w całodziennym wyżywieniu zapewniać dwóch porcji mleka lub przetworów mlecznych (minimum). Mogą zastąpić je napojami roślinnymi lub roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.

Nowe zasady zaczną obowiązywać od roku szkolnego 2026/2027 i będą obowiązywały we wszystkich jednostkach systemu oświaty.