WSA w Szczecinie zdecydował w sprawie prawa dziecka z niepełnosprawnością w zakresie dostępu do edukacji i szkoły

• WSA w Szczecinie zdecydował w sprawie prawa dziecka z niepełnosprawnością w zakresie dostępu do edukacji i szkoły. Czym jest najbliższa szkoła dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego?
• Zaburzenia rozwoju autyzm, a szkoła spełniająca potrzeby dziecka z niepełnosprawnością
• Odmowa dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły. Czy to legalne?
• Jak rozumieć art. 39 prawa oświatowego? Czym jest najbliższa szkoła?

WSA w Szczecinie zdecydował w sprawie prawa dziecka z niepełnosprawnością w zakresie dostępu do edukacji i szkoły. Czym jest najbliższa szkoła dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego?

Jak już było wskazane Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Szczecinie wydał w ostatnim czasie niezwykle interesujący wyrok. Wyrok jest świeży, bo z dnia 26 lutego 2026 r., sygn. akt. II SA/Sz 884/25. Wyrok ma niebagatelne znaczenie dla rodziców czy opiekunów dzieci z niepełnosprawnościami w zakresie edukacji. Co wskazał sąd? Najważniejszy wniosek jaki możemy wyciągnąć jest taki: najbliższa szkoła w stosunku do miejsca zamieszkania danego dziecka to nie tylko najbliżej geograficznie położona szkoła, ale taka, która umożliwi dziecku realizację obowiązku szkolnego zgodnie z treścią orzeczenia – wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z 26.2.2026 r.

Zaburzenia rozwoju autyzm, a szkoła spełniająca potrzeby dziecka z niepełnosprawnością

U syna Skarżącej orzeczenie o niepełnosprawności wskazywało na zaburzenia rozwoju (autyzm), potrzeby wsparcia i kontroli, problemy z koncentracją, konieczność dodatkowego motywowania, zachowanie pełne entuzjazmu przy zadaniach przy jednoczesnym ryzyku napięcia i trudności w relacjach społecznych, komunikacji oraz adaptacji do zmian. Wskazano zalecenia dotyczące kształcenia specjalnego w zgodzie z podstawą ogólną przy dostosowanych metodach, indywidualnego wsparcia przez dodatkowo zatrudnioną kadrę, a także psychologiczno-pedagogicznej pomocy korekcyjno-kompensacyjnej. Zespół orzekający uznał najbardziej odpowiednią formę kształcenia specjalnego jako pobyt w obecnej placówce, z możliwością realizacji także w innych typach szkół.

Analizowane rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy złożonej przez Skarżącą P.N. przeciwko czynności Wójta Gminy D. z 1.10.2025 r. dotyczącej odmowy dowozu jej niepełnosprawnego dziecka do szkoły: stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności; uznało uprawnienie syna Skarżącej do bezpłatnego transportu oraz opieki w czasie przewozu do Zespołu Szkół nr [...] w K. w roku szkolnym 2025/2026; zasądzono od Gminy zwrot na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

Odmowa dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły. Czy to legalne?

Stanowisko organu opierało się na przekonaniu, że „szkołą najbliższą” na podstawie art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 1043) jest placówka w D., która zdaniem tego organu całkowicie realizuje zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej. Organ argumentował doświadczeniem i wykształceniem kadry oraz obecnością odpowiedniego wyposażenia i gabinetów, a także wskazywał na liczbę uczniów z niepełnosprawnościami oraz z różnymi diagnozami. Organ przyznał, że istnieje obowiązek zapewnienia transportu i opieki, lecz nie uznał, że obejmuje to dowóz do szkoły w K., ponieważ wybór placówki zgodnie z jego rozumowaniem nie należy do rodziców, a gmina ma obowiązek wyłącznie do najbliższej szkoły realizującej wskazane zalecenia.

Jak rozumieć art. 39 prawa oświatowego? Czym jest najbliższa szkoła?

Przepis stanowi dokładnie tak: Obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

1. 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,
2. 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Sąd wyjaśnił stan prawny: według art. 39 ust. 4 pkt. 1 Prawo oświatowe gmina jest zobowiązana zapewnić uczniom niepełnosprawnym bezpłatny transport i opiekę podczas przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a w przypadku określonych grup niepełnosprawności – także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do chwili ukończenia 21. roku życia. Zgodnie z art. 39a ust. 1 Prawo oświatowe gmina może wykonać te zobowiązania przez zorganizowanie transportu i opieki lub przez zwrot rodzicom kosztów przewozu oraz rodziców, przy czym wybór jednej z tych możliwości należy wyłącznie do rodziców dziecka (wyrok NSA z 1.7.2025 r., III OSK 1244/22).

Podsumowując, należy stwierdzić, że obowiązek gminy może być realizowany na rzecz dziecka z niepełnosprawnością poprzez zapewnienie środka transportu albo zwrot kosztów transportu. Wybór jednego z dwóch alternatywnych świadczeń należy zaś do rodziców ucznia. Konieczne jest więc właściwe rozumienie ustawowego pojęcia „szkoła najbliższa”, przez które należy rozumieć szkołę najlepiej dopasowaną do potrzeb ucznia niepełnosprawnego, wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, nie zaś jedynie szkołę najbliższą pod względem jej położenia, lokalizacji.

Źródło: Wyrok WSA w Szczecinie z 26.2.2026 r., II SA/Sz 884/25