Nadgodziny nauczycieli rozliczane na podstawie Kodeksu pracy. Uchwała SN z 26 lutego 2025 r. kontra propozycja MEN

• Nadgodziny nauczyciela - uchwała SN z 26 lutego 2025 r. (sygn. akt III PZP 3/24)
• Nadgodziny nauczycieli - propozycja MEN próbą obejścia prawa
• Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nauczycieli według MEN

Nadgodziny nauczyciela - uchwała SN z 26 lutego 2025 r. (sygn. akt III PZP 3/24)

Skład 7. sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r. uchwała o sygn. akt III PZP 3/24: Praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 986 ze zm.) jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

Nadgodziny nauczycieli - propozycja MEN próbą obejścia prawa

Zgodnie z uchwałą SN praca wykonywana przez nauczyciela ponad normę czasu pracy z Karty nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy. Od lutego zeszłego roku brak jest jakichkolwiek działań zmierzających do wdrożenia niniejszego orzeczenia przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Przedstawiona aktualnie propozycja MEN zmierzająca do nowelizacji Karty Nauczyciela celem odmiennego uregulowania "zapłaty" za godziny nadliczbowe nauczycieli jest zdaniem ZNP próbą obejścia przepisów prawa. Skutkiem nowej regulacji byłoby bowiem pogorszenie sytuacji nauczycieli względem unormowań zawartych w Kodeksie pracy. Zdaniem Związku Nauczycielstwa Polskiego doszłoby wówczas do ograniczenia uprawnień pracowniczych nauczycieli związanych z pracą w godzinach nadliczbowych. Ma natomiast własną propozycję w kwestii wynagradzania nauczycieli za dodatkową pracę w czasie wycieczek szkolnych.

ZNP w piśmie do MEN tłumaczy, że nie ma potrzeby nowelizować Karty Nauczyciela, ponieważ zgodnie z wykładnią wspomnianej uchwały SN wystarczy stosować normy zawarte w kodeksowych przepisach o godzinach nadliczbowych. Sąd Najwyższy w treści uzasadnienia nie wskazuje na konieczność nowelizacji pragmatyki nauczycielskiej. Co więcej, z uchwały SN wynika wprost, że „żadna nowelizacja pragmatyki nauczycielskiej nie jest w tym względzie wymagana, gdyż bezpośrednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu pracy”.

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nauczycieli według MEN

MEN przedstawiło projekt nowelizacji Karty Nauczyciela celem wprowadzenia odrębnych przepisów wynagradzania nauczycieli za godziny nadliczbowe. Jak czytamy na stronie internetowej ZNP są one jednak sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa pracy. Związek podaje na to 5 poniższych argumentów:

1. wprowadzają dowolność rozliczenia godzin nadliczbowych na zasadzie autorytatywnej decyzji dyrektora szkoły;
2. wprowadzają zasadę narzucania przez dyrektora szkoły rozliczania godzin nadliczbowych w dniach wolnych, a więc zasadę faktycznej nieodpłatności pracy w godzinach nadliczbowych (odpłatność za godziny nadliczbowe jest standardem kodeksowym);
3. wprowadzają zasadę narzucania przez dyrektora szkoły rozliczania godzin nadliczbowych w czasie wolnym, jednak bez obowiązku zwiększenia wymiaru czasu wolnego o połowę (co jest standardem kodeksowym);
4. wskazują nadmiernie długi okres rozliczeniowy (cztero- lub sześciomiesięczny), który pozwoli rozliczyć godziny nadliczbowe czasem wolnym udzielanym decyzją dyrektora szkoły w okresach przerw świątecznych (rozliczenie czasu wolnego bez konieczności faktycznego ich oddania w dniach pracy, ale i bez konieczności zapłaty za godziny nadliczbowe);
5. ustalają stawkę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe bez uwzględnienia odrębnego dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych (co jest standardem kodeksowym).

Podsumowując ZNP stanowczo stwierdza, że „projekt nowelizacji w omawianym zakresie dokonuje ewidentnego ograniczenia uprawnień pracowniczych nauczycieli związanych z pracą w godzinach nadliczbowych – w sposób nie dochowujący nawet ogólnych standardów prawa pracy”, a więc propozycja MEN jest nie do przyjęcia.