Funkcjonowanie ucznia w spektrum autyzmu w szkole średniej

• Czym jest spektrum autyzmu/Zespół Aspergera
• Podstawowe odmienności dzieci w spektrum autyzmu
• Spektrum autyzmu a intelekt
• Uczeń z ASD w szkole średniej

Czym jest spektrum autyzmu/Zespół Aspergera

Spektrum autyzmu (ASD) nie jest chorobą a innym sposobem rozwoju wpływającym na codzienne życie oraz patrzenie na świat. Mózg osoby autystycznej funkcjonuje i rozwija się w inny sposób. ASD ma głównie podłoże genetyczne i jest diagnozowane na całe życie. Określenie spektrum wskazuje, że ASD nie jest jednolity, a tak naprawdę każda osoba funkcjonuje na swój sposób i jest indywidualnością. Diagnoza w zależności od płci i nasilenia objawów stawiana jest albo we wczesnym dzieciństwie albo nawet w później dorosłości. ASD diagnozuje się u około 1 % dzieci w Europie, w chłopców 3-4 razy częściej niż u dziewczynek, które mogą swoje rozpoznania otrzymać jako nastolatki albo jako dorosłe kobiety.

W ramach spektrum autyzmu zawiera się Zespół Aspergera. Dzieci u których zdiagnozowano Zespół Aspergera są określane potocznie niezbyt fortunnie jako wysokofunkcjonujące głównie dlatego, że po nich nie widać neuroróżnorodności.

Podstawowe odmienności dzieci w spektrum autyzmu

Istnieje grupa cech najczęściej występująca u dzieci z ASD, ale to nie znaczy że u każdego z nich się objawiają. Dodatkowo mogą one występować z różnym nasileniem.

• problemy z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji społecznych np. brak kontaktu wzrokowego z rozmówcą,
• powtarzalne, schematyczne wzorce zachowań np. ścisłe trzymanie się planu dnia,
• niszowe zainteresowanie przy bardzo szczegółowym zgłębieniu tematu,
• nietypowe odbieranie bodźców np. nadwrażliwość na dźwięk, niewrażliwość na niższą temperaturę,
• potrzeba dania upust emocjom np. poprzez powtarzalne ruchy,
• przebodźcowanie – zmęczenie nadmiarem informacji i zdarzeń dziejących się wokoło,
• wybiórczość pokarmowa,

Spektrum autyzmu a intelekt

Większość osób z ASD funkcjonuje w normie intelektualnej, a więc ma możliwość nauki w szkołach średnich dostępnych dla każdego ucznia. Część autystów ma inteligencję ponadprzeciętną, a niektórzy są wybitnie uzdolnieni np. dysponują fenomenalną pamięcią z określonych dziedzin czy zdolnościami matematycznymi. Przykładem takiej osoby jest postać Raymonda Babbita grana przez Dustina Hoffmana w filmie „Rain Man.”

Uczeń z ASD w szkole średniej

Uczeń z ASD może starać się o uzyskanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na III etap edukacji, co umożliwi mu staranie się o przyjęcie do klasy integracyjnej. Jest ona przede wszystkim mniejsza - 20 osób, w tym 5 dzieci z orzeczeniem, ponadto takich uczniów wspiera nauczyciel wspomagający proces kształcenia. Już mniejsza grupa oraz dedykowana pomoc może być wsparciem dla dziecka w spektrum autyzmu w szczególności z Zespołem Aspergera. Dodatkowo w takiej klasie są uwzględniane zapisy wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, np. w zakresie sposobu komunikacji zadań do wykonania czy motywowania w działaniu. Szkoły z klasami integracyjnymi są bardziej przyjazne pod względem przestrzeni, mają cichsze dzwonki, pokój wyciszeń. Są w nich akceptowane słuchawki wygłuszające czy potrzeba nagłego wyjścia z lekcji, a także uwzględniane i promowane wąskie zainteresowania ucznia. W takich placówkach jest wzmocniona kadra psychologiczno-pedagogiczna, która prowadzi trening umiejętności społecznych, zajęcia rewalidacyjnej czy biofeedback. Stawia się na wzajemną integrację, szacunek i wsparcie. Klasy integracyjne stanowią miejsce gdzie może się odnaleźć uczeń z Zespołem Aspergera.

Należy pamiętać, że spektrum autyzmu często współwystępuje z ADHD (zespól nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi), a także z zaburzeniami lękowymi, sensorycznymi, obsesyjno-kompulsyjnymi oraz depresją.